فواید و اثرات آب درمانی برای زانو
به درمان امراض به وسیله آب، آب درمانی میگویند. آب درمانی با استفاده از خاصیت شناوری طبیعی بدن همراه با چگالی نسبی آب باعث کاهش فشار بر مفصل زانو میشود، درنتیجه میتواند شرایط بیمار را بهبود بخشد.
آب درمانی زانو یکی از مؤثرترین و بیضررترین روشهای درمانی در درمان انواع مشکلات و اختلالات مربوط به مفصل خصوصاً مفصل زانو است که تأثیر بسیار خوبی در کاهش درد و افزایش دامنه حرکتی دارد.
مطالعه بیشتر: آب درمانی و آرتروز لگن
خواص و اثرات مطلوب آب درمانی زانو شامل موارد زیر هستند:
خطرات و عوارض جانبی کمتر
اولین و در عین حال مهمترین اثر آب درمانی زانو، بیضرر بودن آن است. این روش درمانی کاملاً بیضرر است و هیچ گونه اثر منفیای بر روی بدن نخواهد داشت.
تمرینات در خشکی ممکن است بهدلیل خطراتی مانند زمین خوردن یا فشار بیشازحد به زانو، باعث آسیبهای بیشتر شوند. آبدرمانی محیطی ایمن برای فعالیت بدنی فراهم میکند و بیماران نگران از دست دادن تعادل یا سقوط نیستند.
کاهش درد
در آب درمانی معمولاً از آب گرم استفاده میشود. گرمای آب موجب افزایش جریان خون در پوست و عضلات میشود و تنش داخلی عضلات را کم میکند. آب گرم میتواند تأثیر بسیار خوبی در کاهش درد اندامها در بیماران مبتلا به آرتروز و روماتیسم مفصلی داشته باشد.
تقویت عضلات
با غوطهور شدن بدن در آب، وزن انسان کاهش پیدا میکند. درنتیجه فشار کمتری به مفاصل و عضلات وارد میشود. وقتی مفاصل وزن کمتری را تحمل کنند، حرکات تقویتی و نرمشی را بهتر و راحتتر میتوان انجام داد. انجام این حرکات تقویتی با وجود مقاومت آب به تقویت عضلات کمک میکند.
بهبود حرکات کششی
حرکات کششی برای بهبود دامنه حرکتی و کاهش خشکی مفاصل در فیزیوتراپی انجام میشوند. تحمل این حرکات در آب راحتتر و حرکت مفاصل بهتر است؛ بنابراین انجام این حرکات در آب به افزایش سریعتر و بهتر دامنه حرکتی مفاصل کمک بهسزایی میکند.
رفع خستگی در آب درمانی
هنگام هیدروتراپی یا آب درمانی درجه حرارت بدن بالا میرود. این افزایش درجه حرارت بدن موجب افزایش متابولیسم و سوخت و ساز بدن نیز میشود. درنتیجه مویرگها و عروق عریض میشوند و جریان خون بالا میرود. با افزایش جریان خون مواد زاید بدن و سموم دفع میشوند و اسپاسم و گرفتگی عضلات رفع خواهد شد.
کاهش التهاب
آب دارای ویژگیهای خاصی است که گردش خون را بهبود میبخشد. گردش خون سالم بهطور مؤثری التهاب اطراف زانو را کاهش میدهد، از ایجاد بافت اسکار (جای زخم) جلوگیری میکند و تحرک مفصل را بهبود میبخشد.
دوره نقاهت کوتاهتر
ازآنجاییکه ورزش در آب خطرات کمتری دارد، بیماران میتوانند بلافاصله پس از جراحی زانو تمرین را شروع کنند که این امر دوره نقاهت را کاهش میدهد. علاوهبراین، افزایش گردش خون به بهبودی سریعتر کمک میکند.
بهبود خلقوخو
اکثر مردم از بودن در آب لذت میبرند و به همین دلیل آبدرمانی تأثیر مثبتی بر روحیه بیمار دارد؛ چرا که اختلالات مزمن و آسیبهای ورزشی اغلب باعث افسردگی یا بیانگیزگی بیماران میشوند.
حفظ سطح آمادگی جسمانی
ورزشکاران با آسیب زانو نمیتوانند در فعالیتهای ورزشی معمول خود شرکت کنند. آبدرمانی میتواند بدن آنها را در طول دوران بهبودی آماده نگه دارد.
علم درمان با آب
در اصل، آبدرمانی شکلی تخصصی از فیزیوتراپی است که در استخرهای مخصوص با دمای کنترلشده و زیر نظر درمانگر انجام میشود. سه اصل کلیدی باعث اثربخشی آن میشوند:
- شناوری: با نیروی جاذبه مقابله میکند و وزن و فشار فشردهسازی روی مفاصل را به شدت کاهش میدهد.
- فشار هیدرواستاتیک: فشار ملایم و مداومی به بدن وارد میکند که مانند یک بانداژ فشاری عمل میکند و ورم (ادم) را کاهش و گردش خون را بهبود میدهد.
- ویسکوزیته و مقاومت: مقاومت طبیعی در تمام جهتها ایجاد میکند که به تقویت عضلات (چهارسر، همسترینگ و لگن) بدون نیاز به وزنههای سنگین کمک میکند.
آبدرمانی برای چه کسانی مناسب است؟
متخصصان فیزیوتراپی این روش را برای موارد زیر به شدت توصیه میکنند:
- آرتروز زانو: برای کاهش فشار روی مفصل و حفظ تحرک
- توانبخشی پس از جراحی: بعد از تعویض کامل مفصل زانو (TKR)، بازسازی رباط صلیبی (ACL) یا جراحی منیسک
- سندرم درد پاتلوفمورال (زانوی دونده): تقویت عضلات در محیطی بدون درد
- رگبهرگ شدن یا کشیدگی عضلات: بهبودی فعال بدون خطر آسیب مجدد
- افراد دارای اضافه وزن: کاهش استرس شدید روی مفاصل هنگام ورزش
مطالعه بیشتر: تأثیر آب درمانی برای بیماران دارای آرتروز زانو
آب درمانی زانو و انواع حرکت ورزشی زانو در آب
اصولاً افرادی که از زانودرد رنج میبرند در آرزوی ورزشی بیدردسر هستند که بدون فشار به زانو هم مفصل خود را تقویت کنند و هم اینکه از درد زانوی خود بکاهند.
در آب بودن به خودی خود موجب میشود که شما راحتتر ورزش کنید؛ زیرا هر حرکت شما درواقع عملی برای غلبه بر مقاومت آب بر بدن شما است. البته منظور از ورزش در آب، شنا نیست. منظور انجام دادن حرکات ورزشی مانند پیادهروی، ایروبیک و نرمشهایی است که معمولاً در خشکی انجام میگیرند.
حرکات و تمرینات ورزشی در آب شامل موارد زیر هستند:
پیادهروی در آب
پیادهروی در آب، راهی ساده و مؤثر برای افزایش گردش خون و تقویت عضلات اطراف زانو است.
در قسمت کمعمق استخر (آب تا کمر) بایستید. با سرعت آرام به جلو راه بروید و دستها را برای تعادل تکان دهید. بعد از یک دقیقه، به عقب راه بروید تا گروههای عضلانی متفاوتی فعال شوند. 10 تا 15 دقیقه در روز این فعالیت را انجام دهید. مطالعات نشان میدهند پیادهروی منظم میتواند قدرت مفاصل زانو را تا 30٪ افزایش دهد.
بالا آوردن پا
این روش برای عضلهسازی بدون فشار به مفصل زانو مفید است.
کنار لبه استخر بایستید و برای حفظ تعادل لبه استخر را بگیرید. یک پا را مستقیم به سمت پهلو بلند کنید تا موازی کف استخر شود، سپس پایین بیاورید. 10 تا 15 بار این کار را تکرار کرده، سپس پا را عوض کنید. هدف از این فعالیت تقویت عضلات لگن و ران است که از زانو حمایت میکنند.
اسکات در آب
این تمرین ضمن محافظت از مفاصل، ورزش ارزشمندی محسوب میشود.
در آبی که تا شانه شماست بایستید و پاها را به اندازه عرض شانه باز کنید. سپس بدن را مانند اسکات معمولی پایین بیاورید (سینه بالا و شانهها عقب باشد). لحظهای مکث کنید و سپس بالا بیایید. این ورزش را 10 تا 12 بار تکرار کنید. بهدلیل حمایت آب، این اسکاتها فشار روی زانو را در مقایسه با خشکی تا 50٪ کاهش میدهند.
فلاتر کیک
این حرکت برای ساخت قدرت در پاها و مرکز بدن و ارتقای ثبات مفصل عالی است.
از یک تخته شنا استفاده کنید یا لبه استخر را بگیرید. بدن را روی آب صاف کنید و پاها را بهصورت متناوب و با حرکتی نرم بالا و پایین بزنید. این حرکت را 30 ثانیه تا یک دقیقه انجام دهید. این کار به پایداری زانوها و پیشگیری از دردهای بعدی کمک میکند.
حرکت جلو پا نشسته
این حرکت ورزشی به تقویت مؤثر عضله چهارسر ران کمک میکند.
روی یک نودل استخری یا نیمکت عمیق در آب بنشینید. یک پا را مستقیم به سمت جلو دراز کنید تا موازی کف استخر شود. 3 ثانیه نگه دارید و سپس پا را عوض کنید. این حرکت را 10 تا 15 بار برای هر پا تکرار کنید. عضلات چهارسر قوی برای عملکرد صحیح زانو و سلامت کلی مفصل ضروری هستند.
آب درمانی برای پارگی مینیسک زانو
پارگی مینیسک زانو یکی از آسیبدیدگیهای شایع در غضروف زانو است که بیشتر ورزشکاران و غیرورزشکاران به آن دچار میشوند. این پارگیها ممکن است حاد باشند یا بهمرور زمان و بهصورت تدریجی ایجاد شوند.
پارگی مینیسک بهدلیل چرخش یا حرکات ناگهانی دیگر زانو در هنگام ورزش ایجاد میشود. این نوع آسیبدیدگی بیشتر در میان افراد بالای 30 سال شایع است.
آنهایی که جوانتر هستند کمتر دچار این نوع آسیبدیدگی میشوند؛ زیرا مینیسک آنها نسبتاً سخت، انعطافپذیر و مقاومتر است. با افزایش سن، مینیسک ضعیفتر شده و زودتر دچار آسیبدیدگی میشود، حتی حرکات سادهای مانند اسکات و استپ روی سطوح ناهموار نیز ممکن است باعث آسیبدیدگی آن شوند.
استراحت دادن به زانو، استفاده از یخ، بستن زانو با زانوبند، مصرف داروهای مسکن و.. ازجمله روش های درمانی پارگی مینیسک زانو هستند که پزشک متخصص ارتوپد بسته به عوامل مختلفی نظیر شدت پارگی، سن بیمار، میزان فعالیت بدنی و آسیبهای مرتبط با پارگی استفاده میکند.
در میان این روشها آب درمانی یکی از مؤثرترین روشهایی است که برای کاهش درد و ترمیم سریعتر مینیسک زانو استفاده میشود. شما میتوانید برای درمان پارگی مینیسک زانو از حرکات و ورزشهایی که در آب انجام میشوند، استفاده کنید.
جمعبندی
آبدرمانی بهعنوان روش توانبخشی نوین، با بهرهگیری از خواص فیزیکی آب همچون شناوری و فشار هیدرواستاتیک، محیطی ایمن و کمفشار را فراهم میکند که در آن بار اضافی از روی مفاصل زانو برداشته میشود و التهاب و درد به شکل محسوسی کاهش مییابد. این روش نهتنها ازطریق مقاومت ملایم آب باعث تقویت عضلات حمایتکننده (مانند چهارسر و همسترینگ) و افزایش دامنه حرکتی میشود، بلکه با بهبود گردش خون و کاهش خطر سقوط، سرعت بهبودی پس از جراحی یا آسیبهای مزمن را دوچندان میکند و با تقویت روحیه و اعتمادبهنفس بیمار، مسیر بازگشت به زندگی فعال را هموار میسازد.
منابع
مطالب مشابه
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.
آسیبهای وارده به زانوها میتوانند در اثر رگ به رگ شدن یا پارگی رباطها یا استفاده از بیشازحد از زانو اتفاق بیفتند. زانو بزرگترین مفصل در بدن انسان است. این مفصل، ساق پا را به ران متصل میکند و به شما اجازه میدهد راه بروید، بدوید، بپرید، برقصید و در سایر فعالیتهای روزانه شرکت کنید.