پارگی رباط داخلی زانو به آسیب دیدن رباط اصلی در بخش داخلی زانو اشاره دارد. این آسیب میتواند جزئی (پارگی برخی از فیبرهای رباط) یا کامل (رباط به دو بخش مجزا پاره میشود) باشد. رباطها، باندهای سختی هستند که استخوانها را به یکدیگر متصل میکنند یا اندامها را در جای خود نگه میدارند. پارگی رباط داخلی زانو (MCL) یکی از آسیبهای شایع زانو است که اغلب در ورزشکاران رشتههایی مانند فوتبال، بسکتبال و اسکی اتفاق میفتد. معمولاً این عارضه بدون نیاز به جراحی درمان میشود، اما گزینههای جراحی نیز برای درمان آن وجود دارند.
رباط داخلی زانو
زانو از استخوان، رباط، تاندون و غضروف تشکیل شده است. رباط جانبی داخلی(MCL) با طول 8 تا 10 سانتیمتر، در بخش داخلی زانو قرار دارد و استخوان ران (فِمور) را به استخوان درشتنی (تیبیا) متصل میکند. این رباط همچنین به زانو قدرت و ثبات میبخشد و یکی از چهار رباط اصلی زانو است. سه رباط اصلی دیگر عبارتاند از:
- رباط جانبی خارجی (LCL)
- رباط صلیبی قدامی (ACL)
- رباط صلیبی خلفی (PCL)
انواع پارگی رباط داخلی زانو
پزشک ممکن است پارگی رباطMCL را به یکی از سه درجه زیر تقسیمبندی کند:
- درجه 1: پارگی خفیف که در آن کمتر از 10 درصد از فیبرهای رباط پاره شده و زانو همچنان پایدار است. در این حالت، ممکن است مقداری درد و حساسیت خفیف در لمس داشته باشید.
- درجه 2: پارگی متوسط که در آن رباط MCL بهصورت جزئی پاره شده (معمولاً بخش سطحی آن) است. زانوی شما هنگام حرکت دستی ممکن است کمی لق باشد و احتمالاً درد شدید و حساسیت در امتداد بخش داخلی زانو حس میکنید.
- درجه 3: پارگی شدید که در آن رباط MCL بهطور کامل پاره شده (هم بخش سطحی و هم بخش عمقی) است. زانوی شما بسیار لق و ناپایدار خواهد بود و احتمالاً درد و حساسیت بسیار شدیدی را تجربه خواهید کرد. در این نوع پارگی، معمولاً آسیبهای دیگری به زانو، بهویژه رباط صلیبی قدامی (ACL)، وارد میشوند.
علائم پارگی MCL
علائم پارگی رباط MCL بسته به شدت پارگی متفاوت هستند. اگر رباط داخلی زانو (MCL) شما پاره شده باشد، ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:
- شنیدن صدای «تقتق» در لحظه آسیبدیدگی
- احساس درد در زانو
- حساسیت در امتداد بخش داخلی زانو
- خشکی و تورم در زانو
- احساس اینکه زانوی شما در هنگام تحمل وزن «خالی میکند»
- احساس قفل شدن یا گیر کردن مفصل زانو هنگام استفاده از آن
آیا با رباط MCL پارهشده میتوان راه رفت؟
در پارگی خفیف رباط داخلی زانو (درجه 1)، احتمالاً میتوانید در لحظه آسیب راه بروید اما ممکن است درد داشته باشید. در پارگی متوسط (درجه 2)، راه رفتن ممکن است دشوار باشد؛ زیرا زانو به اندازه معمول پایدار نیست. در پارگی شدید (درجه 3)، راه رفتن بسیار سخت خواهد بود و احتمالاً از شدت درد نمیتوانید راه بروید. در اکثر موارد، درمان پارگی رباط MCL شامل استفاده از عصای زیر بغل برای کاهش وزن روی پای آسیبدیده است.
اگر به زانوی خود آسیب زدهاید، حتی اگر میتوانید راه بروید، بهتر است فوراً با پزشک خود تماس بگیرید یا به نزدیکترین بیمارستان مراجعه کنید.
دلایل پارگی MCL
چرخش، پیچیدن و تغییر جهت ناگهانی و با فشار میتواند باعث پارگی رباط MCL شوند. ضربه مستقیم به بخش خارجی زانو نیز میتواند به این رباط آسیب بزند. پارگی رباط داخلی زانو در افرادی که ورزشهایی مانند اسکی، فوتبال، بسکتبال و والیبال انجام میدهند، شایعتر است.
شرایط زیر ممکن است باعث پارگی رباط داخلی زانو شوند:
- قرار دادن یکی از پاها روی زمین و تغییر جهت با شدت
- برخورد چیزی یا کسی به بخش خارجی زانوی شما مانند برخورد به زانو در حین تکل فوتبالی
- حرکات اسکات یا بلند کردن اجسام سنگین
- فرود نامناسب روی زانو پس از پرش
- هایپراکستنشن (کشیدگی بیشازحد) زانو (این حالت در اسکی رایج است)
- فشار و استرس مکرر به زانو که باعث میشود رباط MCL خاصیت ارتجاعی خود را از دست بدهد (مانند کش لاستیکی فرسوده)
آیا رباط MCL پارهشده خودبهخود بهبود مییابد؟
پارگی رباط MCL درجه 1 (پارگی خفیف) معمولاً با استراحت در عرض یک تا سه هفته بهصورت خودبهخودی بهبود مییابد. پارگیهای درجه 2 و 3، که شدیدتر هستند، برای بهبودی کامل نیاز به درمان مناسب دارند که میتواند شامل استراحت، استفاده از بریس زانو و فیزیوتراپی باشد. اگر به زانوی خود آسیب زدید، در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید.
بهبودی کامل چقدر طول میکشد؟
زمان لازم برای بهبودی کامل از پارگی رباط داخلی زانو به شدت پارگی بستگی دارد.
- پارگی درجه 1 (خفیف) معمولاً در عرض یک تا سه هفته بهبود مییابد.
- پارگی درجه 2 (متوسط) معمولاً با درمان چهار تا شش هفته طول میکشد.
- پارگی درجه 3 (شدید) با درمان ممکن است شش هفته یا بیشتر طول بکشد.
- اگر برای ترمیم پارگی MCL خود تحت عمل جراحی قرار بگیرید، ممکن است زمان بیشتری برای بهبودی لازم باشد.
عوامل خطر
اگر ورزشهای خاصی مانند فوتبال، فوتبال آمریکایی یا اسکی انجام میدهید یا قبلاً دچار پارگی رباط داخلی زانو شدهاید، احتمال بیشتری برای تجربه دوباره این آسیب دارید.
تشخیص پارگی MCL
پزشک شما درمورد چگونگی آسیبدیدگی و وضعیت عمومیتان از زمان آسیبدیدگی سؤالاتی میپرسد.
سپس وضعیت رباط MCL شما را از نظر کشیدگی یا پارگی بررسی میکند. ممکن است به بخش داخلی زانوی شما فشار وارد کند تا میزان ثبات یا لقی مفصل را بسنجد و ببیند که آیا دردناک است یا خیر. همچنین ممکن است در حالت خم و صاف پا، به بخش خارجی زانو فشار بیاورد تا شدت مشکل را ارزیابی کند.
پزشک ممکن است برای بررسی دقیقتر، آزمایشهای تصویربرداری زیر را نیز تجویز کند:
- MRI: این آزمایش آسیب رباط MCL را نشان داده و به پزشک کمک میکند شدت پارگی را تشخیص دهد.
- عکسبرداری با اشعه ایکس (X-ray): این روش رباط MCL را نشان نمیدهد، اما میتواند شکستگی استخوان را مشخص کند.
- عکسبرداری با اشعه ایکس استرس (Stress X-ray): این نوع عکسبرداری با وجود اینکه بافتهای نرم مانند رباط را نشان نمیدهد، میتواند به پزشک کمک کند تشخیص دهد که آیا MCL پاره شده است یا خیر. در این روش، در حالی که شما سعی میکنید آرام باشید، پزشک یا تکنسین بهآرامی رباط داخلی زانوی شما را میکشد تا ببیند آیا بیش از حد معمول باز میشود یا نه. اگر تصویر، فاصله بزرگتری بین استخوان درشتنی و ران نشان دهد، مفصل لق بوده و احتمالاً MCL شما پاره شده است.
- سونوگرافی: سونوگرافی از امواج صوتی برای نمایش تصاویر درون بدن استفاده میکند. این آزمایش میتواند به پزشک کمک کند شدت پارگی رباط MCL و آسیبهای دیگر زانو را تشخیص دهد.
درمان پارگی رباط داخلی زانو
نیاز به جراحی برای آسیب رباط داخلی زانو نادر است؛ زیرا این رباط اغلب در عرض چند هفته یا چند ماه با اقدامات درمانی دیگر بهبود مییابد. پارگی خفیف رباط MCL میتواند با استراحت، یخ درمانی و سایر اقدامات مراقبتی در خانه بهبود یابد:
- استراحت به زانوی آسیبدیده و کاهش وزن روی مفصل
- یخ درمانی زانو بهمدت 15 تا 20 دقیقه در هر نوبت، با فاصله یک ساعت بین هر نوبت
- فشار با استفاده از بانداژ الاستیک برای کاهش تورم
- بالا نگه داشتن زانو هنگام استراحت برای کمک به کاهش درد و تورم
همچنین در دوره بهبودی در خانه میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- استفاده از بریس زانو برای جلوگیری از حرکت جانبی زانو. این کار به پایداری زانو و بهبودی پارگی رباط MCL کمک میکند.
- استفاده از عصای زیر بغل برای راه رفتن و جلوگیری از گذاشتن وزن کامل روی زانو
- مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آسپرین، ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش درد و تورم. قبل از مصرف، با پزشک خود مشورت کرده و دستورالعملهای روی برچسب دارو را دنبال کنید.
اگر پارگی رباط داخلی زانوی شما جدیتر باشد، ممکن است نیاز به موارد زیر داشته باشید:
- فیزیوتراپی برای توانبخشی زانو پس از کاهش درد: فیزیوتراپ تمریناتی برای تقویت عضلات اطراف زانو به شما میدهد تا عملکرد آن بهدرستی بازگردد.
- جراحی (بهخصوص اگر بخش دیگری از زانو نیز آسیب دیده باشد): ورزشکاران حرفهای نیز ممکن است برای کاهش خطر آسیبهای آتی رباط داخلی زانو، جراحی را انتخاب کنند.
جراح احتمالاً عمل را ازطریق برشهای کوچک در بخش داخلی زانوی شما انجام میدهد. جراحی ترمیم رباط MCL به دو روش قابل انجام است:
- اتصال مجدد بخش پارهشده رباط
- بازسازی رباط داخلی زانو با استفاده از پیوند (بافت جایگزین): پیوند رباط MCL میتواند از بافت بخش دیگری از بدن شما (مانند تاندونهای همسترینگ) یا از بافت اهدایی تهیه شود.
پزشک پس از جراحی، احتمالاً فیزیوتراپی را برای تقویت زانو و افزایش دامنه حرکتی آن تجویز میکند. زمان بهبودی کامل به درجه پارگی MCL، نوع جراحی، وجود آسیبهای دیگر در زانو و سن و سلامت عمومی شما بستگی دارد.
چه با جراحی و چه بدون آن، ممکن است در عرض چند هفته یا چند ماه بتوانید دوباره به ورزش بازگردید. پزشک شما زمان مناسب برای بازگشت به فعالیتها را تعیین میکند و ممکن است از شما بخواهد هنگام فعالیت، از بریس زانو استفاده کنید.
مطالعه کنید: جراحی بازسازی رباط صلیبی قدامی و جراحی بازسازی رباط صلیبی خلفی
تمرینات ورزشی برای بهبود
پزشک یا فیزیوتراپ پس از پارگی یا جراحی رباط داخلی زانو، تمریناتی را برای بهبودی شما تجویز میکند. تمرینات توانبخشیMCL دو فایده دارند:
- عضلات پشتیبان زانو را تقویت میکنند.
- برای بهبود دامنه حرکتی، آنها را کشش میدهند.
این تمرینات همچنین میتوانند به پیشگیری از آسیبهای آینده زانو کمک کنند.
توانبخشی رباط داخلی زانو روی بازگرداندن تحرک و قدرت زانو، با تأکید ویژه بر پایداری مفصل، تمرکز دارد. این تمرینات بر روی عضلات زیر کار میکنند:
- چهارسر ران (بخش جلوی ران)
- همسترینگ (بخش پشت ران)
- ابداکتورها (بخش خارجی ران)
- آداکتورها (بخش داخلی ران)
- گلوتئوس مدیوس و گلوتئوس ماکسیموس (عضلات باسن)
احتمالاً تمرینات توانبخشی MCL را 2 تا 3 روز در هفته بهمدت 4 تا 6 هفته انجام خواهید داد. میتوانید برای حفظ قدرت و انعطافپذیری، این تمرینات را ادامه دهید. پزشک یا فیزیوتراپ دستورالعملهای هر تمرین، ازجمله گرم کردن کوتاه را به شما خواهد داد.
در اینجا نمونههایی از تمریناتی که ممکن است به شما آموزش داده شود، آورده شدهاند:
کشش تاندون پاشنه (باید این کشش را در عضله ساق پا و پاشنه خود حس کنید):
- رو به دیوار بایستید، پای سالم خود را جلو و زانوی آن را کمی خم کنید. پای آسیبدیده خود را در پشت و صاف نگه دارید. بهطوری که پاشنه روی زمین و انگشتان پا کمی به داخل متمایل باشند.
- هر دو دست را در ارتفاع شانه روی دیوار قرار دهید. پشت خود را قوس ندهید.
- در حالی که هر دو پاشنه روی زمین ثابت هستند، لگن خود را به سمت جلو و دیوار فشار دهید. کشش را حدود 30 ثانیه ادامه دهید.
کشش ایستاده چهارسر ران (باید این کشش را در بخش جلوی هر ران خود حس کنید):
- برای حفظ تعادل پشتی صندلی یا دیوار را بگیرید.
- یکی از زانوها را خم کنید و پاشنه خود را به سمت لگن بالا بیاورید.
- مچ پا را با دست آزاد خود بگیرید و بهآرامی پاشنه را به بدن نزدیک کنید.
- این حالت را بهمدت 30 تا 60 ثانیه نگه دارید و مراقب باشید پشت خود را قوس ندهید یا نچرخانید.
- همین حرکت را با پای دیگر تکرار کنید.
کشش همسترینگ در حالت خوابیده (باید این کشش را در پشت هر ران و پشت زانو حس کنید):
- به پشت روی زمین دراز بکشید و هر دو پا را خم کنید.
- یکی از پاها را از زمین بلند کنید و زانوی آن را به سمت سینه بیاورید. دستان خود را پشت ران، زیر زانو قفل کنید.
- پا را صاف کرده و بهآرامی به سمت سر خود بکشید تا کشش را حس کنید (اگر قفل کردن دستها دشوار است، میتوانید حولهای را دور پا حلقه کنید و انتهای آن را نگه دارید).
- این حالت را بهمدت 30 تا 60 ثانیه نگه دارید و مراقب باشید که به مفصل زانوی خود فشار نیاورید.
- همین حرکت را با پای دیگر تکرار کنید.
پیشگیری
در حالی که نمیتوان از تمام پارگیهای رباط داخلی زانو جلوگیری کرد، میتوانید اقداماتی را برای کاهش خطر انجام دهید. تمرینات تعادل، قدرت و توان که روی عضلات ران و لگن تمرکز دارند، میتوانند به کاهش خطر کمک کنند. در خط دفاعی فوتبال آمریکایی، استفاده از بریسهای زانو برای جلوگیری از آسیبهای MCL مؤثر بوده است.
درصورت پارگی MCL چگونه از خود مراقبت کنم؟
دستورالعملهای درمانی پزشک خود، ازجمله توصیههای فیزیوتراپ را بهدقت دنبال کنید. به تمرینات فیزیوتراپی خود متعهد باشید و داروهای تجویزشده را مصرف کنید. هرچه دقیقتر برنامه درمانی خود را رعایت کنید، رباط داخلی شما سریعتر بهبود مییابد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنم؟
اگر به زانوی خود آسیب زدید، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. پزشک باید آسیب را ارزیابی کند تا شدت آن را مشخص کرده، تورم را کاهش دهد و برنامه درمانی را تعیین کند.
چه سؤالاتی از پزشک خود بپرسم؟
اگر دچار پارگی رباط داخلی زانو هستید، پرسیدن سؤالات زیر از پزشک میتواند مفید باشد:
- نوع پارگی MCL من چیست؟
- گزینههای درمانی من کدامند؟
- به نظر شما بهبودی من چقدر طول میکشد؟
- چه داروهایی باید مصرف کنم؟
- آیا نیاز به مراجعه به متخصص دارم؟
- آیا باید به متخصص پزشکی ورزشی مراجعه کنم؟
- چه زمانی میتوانم فعالیت ورزشی را شروع کنم؟
- مزایا و معایب جراحی برای ترمیم پارگی MCL من چیست؟
جمعبندی
اگرچه ناتوانی در ورزش کردن بهدلیل پارگی رباط MCL ممکن است ناراحتکننده باشد، اما این آسیب تنها بهطور موقت شما را از ورزشها و فعالیتهای مورد علاقهتان بازمیدارد. بهبودی از پارگی رباط داخلی زانو به میزان تعهد شما به برنامه درمانی تیم پزشکیتان بستگی دارد، که احتمالاً شامل استراحت، استفاده از عصای زیر بغل و فیزیوتراپی است. هرچه بیشتر به برنامه درمانی خود متعهد باشید، رباط داخلی شما بهتر بهبود خواهد یافت.
منابع
مطالب مشابه
پارگی رباط داخلی زانو به آسیب دیدن رباط اصلی در بخش داخلی زانو اشاره دارد. این آسیب میتواند جزئی (پارگی برخی از فیبرهای رباط) یا کامل (رباط به دو بخش مجزا پاره میشود) باشد.یکی از آسیبهای شایع زانو است که اغلب در ورزشکاران رشتههایی مانند فوتبال، بسکتبال و اسکی اتفاق میفتد.
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.