پوکی استخوان وضعیتی است که باعث متخلخل شدن استخوانها میشود. داخل استخوان شبیه لانه زنبور است. پوکی استخوان باعث میشود این فاصله "لانه زنبوری" افزایش یابد و درنتیجه قدرت و تراکم از بین برود. بنابراین قسمت بیرونی استخوانها شکننده و ضعیف میشوند.
خطر ترک و شکستگی با پوکی استخوان افزایش مییابد. حتی فعالیتهای سادهای مانند پیادهروی میتوانند باعث شکستگی استخوان شوند. در موارد شدید پوکی استخوان، استخوانها ممکن است به حدی شکننده شوند که بهدلایل خندهدار و سادهای مانند سرفه یا خم شدن بدن شکسته شوند. استخوانهایی که بیشتر تحت تأثیر پوکی استخوان قرار میگیرند شامل دندهها، لگن، مچ دست و ستون فقرات هستند.
تقریباً در 30 سالگی، سرعت از دست دادن تراکم در استخوانها بیشتر از جایگزین کردنشان میشود. علائم معمولاً قابل توجه نیستند. تشخیص ممکن است استئوپنی یا کاهش توده استخوانی باشد. با روند طبیعی پیری، پوکی استخوان پیشرفت میکند؛ زیرا بدن برای جایگزینی توده استخوانی از دست رفته تلاش میکند. در مراحل بعدی پوکی استخوان، علائم آشکار میشوند. این علائم شامل شکستگیهای مکرر، شکل نامناسب بدن، از دست دادن تحرک، و غیره هستند. زنان یائسه ممکن است برای چندین سال دچار کاهش شدید استخوان شوند که باعث میشود بیماری با سرعت بیشتری پیشرفت کند.
پوکی استخوان میتواند عوارض زیادی ایجاد کند. در ادامه بخی از آنها را با هم بررسی میکنیم. اما عوارض محدود به این موارد نمیشوند:
شکستگی استخوان
پوکی استخوان خطر شکستگی استخوان بهویژه در ستون فقرات یا لگن را به شدت افزایش میدهد. شکستگی لگن مشکلی جدی است و خطر مرگ را در سال اول پس از شکستگی لگن افزایش میدهد.
وضعیت بدنی ضعیف
بسیاری از شکستگیها در اثر زمین خوردن اتفاق میفتند، اما درصورت ابتلا به پوکی استخوان، شکستگی ستون فقرات میتواند بدون زمین خوردن نیز رخ دهد. وقتی مهرهها ضعیف میشوند، ممکن است بخشهایی فرو بریزند و باعث شکل نامناسب بدن شوند.
درد
پوکی استخوان میتواند منجر به درد شود: اغلب بهعنوان کمردرد در محل شکستگی تجربه میشود. اگرچه کمتر شایع است، افراد ممکن است درد با ریشه عصبی را نیز تجربه کنند.
تحرک محدود
پوکی استخوان میتواند بر حرکت مستقل تأثیر منفی بگذارد. ضعیف شدن استخوانها میتواند باعث شکستگیهای مکرر شود و میزان درد را بهصورت روزانه افزایش دهد. بنابراین، انجام فعالیتهای روزانه بدون کمک ممکن است دشوار شود. وسایل کمک حرکتی میتوانند مفید باشند.
افسردگی
در نتیجه از دست دادن استقلال و منزوی شدن بهدلیل پوکی استخوان، ممکن است فرد دچار افسردگی شود. این مسئله منجر به مشکل در دنبال کردن و تکمیل برنامههای درمانی میشود.
مشکلات تنفسی یا قلبی عروقی
حالت خمیدهای که اغلب با پوکی استخوان همراه است میتواند تنه را کوتاه کرده و شکم را فشرده کند. این مسئله میتواند باعث ایجاد عوارض در سیستم قلبی عروقی و تنفسی شود.
کاهش قد
ازآنجاییکه پوکی استخوان باعث ضعیف شدن ستون فقرات میشود، ممکن است شکستگی مهرهها رخ دهد که میتواند منجر به کاهش قد شود.
ضعیف و شکننده شدن استخوانها
شکستگی یکی از جدیترین عوارض پوکی استخوان است که بیشتر در ناحیه لگن و ستون فقرات رخ میدهد. این عارضه به قدری وحشتناک است که بیمار در هنگام خم شدن بیشازحد یا سرفه نیز ممکن است به شکستگی دچار شود.
شکستگی لگن یکی از شایعترین عوارض پوکی استخوان که خطراتی جدی برای بیمار به همراه دارد. بعد از شکستگی لگن، شکستگی مهرههای کمر از دیگر عوارضی است که بهدنبال پوکی استخوان رخ میدهد.
قوز پشتی و بدشکل
کیفوز، که به قوز کمر یا قوز پشت نیز شناخته میشود، به مشکلی اطلاق میشود که در آن ستون فقرات در ناحیه فوقانی کمر دارای انحنای بیشازحد است. قوزپشتی اغلب پس از پوکی استخوان ایجاد شده و منجر به ضعف استخوانهای ستون فقرات و ترک برداشتن و فشردگی آنها میشود.
محدودیت حرکتی
پوکی استخوان یکی از بیماریهای پنهانی است که بهصورت نامرئی به سراغ افراد میآید؛ این بیماری معمولاً علائمی ندارد به همین جهت اغلب پزشکان معتقدند این بیماری بیشتر از اینکه علائم داشته باشد عوارض دارد؛ زیرا بیمار زمانی به بیماری خود پی میبرد که دچار شکستگی یا آسیب جدی در مفصل شده است.
هرچقدر این بیماری زودتر تشخیص داده شود، عوارض آن هم کمتر هستند. محدودیت حرکتی یکی از آن عوارضی است که با تعویق افتادن درمان پوکی استخوان رخ میدهد.
آیا پوکی استخوان درمان دارد؟
متأسفانه باید گفت هنوز درمان کامل و قطعی برای پوکی استخوان کشف نشده است و تمامی روشهای درمانی با هدف کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت بیماری استفاده میشوند. دارودرمانی و درمان فیزیکی دو دسته از مهمترین روشهای درمان پوکی استخوان هستند که شامل موارد زیر میباشند:
دارودرمانی
بیس فسفوناتها، رالوکسیفن، کلسیتونین سه دسته از مهمترین داروهای پوکی استخوان هستند که کمک زیادی به کند کردن از دست رفتن تراکم استخوانها و حفظ توده استخوانی میکنند.
بیس فسفوناتها، نگهدارنده توده استخوانی هستند و بدین ترتیب از شکسته شدن استخوانها جلوگیری میکنند. این نوع داروها همچنین چگالی استخوان در ستون فقرات و لگن را افزایش میدهند و بدین ترتیب از بروز شایعترین عوارض پوکی استخوان یعنی شکستگی لگن و ستون فقرات جلوگیری به عمل میآید.
رالوکسیفن، مقدار استروژن در زنان یائسه را به حالت تعادل میرسانند. Raloxifene همان تأثیرات مفید استروژن بر چگالی استخوان را در زنان بعد از یائسگی دارند.
هورمون درمانی
از روش هورمون درمانی برای زنان یائسهای که دچار پوکی استخوان شدهاند، استفاده میشود. هورمون درمانی اگر بلافاصله بعد از یائسگی تجویز شود میتواند بسیار مفید و مؤثر واقع شود.
درمان فیزیکی
علاوه بر مصرف دارو و هورمون درمانی، برنامه درمانی فیزیکی و توانبخشی نیز به استحکام استخوانها کمک میکند و با بهبود بخشیدن به وضعیت اندامی، تعادل و قدرت ماهیچهها، احتمال رخ دادن شکستگی را کاهش میدهد.
آیا راهی برای پیشگیری از پوکی استخوان وجود دارد؟
برای افرادی که در حال حاضر مبتلا به پوکی استخوان هستند، تغذیه، ورزش و پیشگیری از افتادن در کاهش خطرات و از دست دادن استخوان نقش کلیدی دارند.
اقدامات زیر برای پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان ضروری هستند:
- مصرف مواد حاوی کلسیم
- مصرف ویتامین دی
- ورزش کردن و تقویت عضلات
- پرهیز از مصرف طولانی مدت کورتیکواستروئیدها
درمان پوکی استخوان شما
دکتر امین جواهری میداند که این بیماری چقدر میتواند زندگی افراد را تغییر دهد. به همین دلیل کمک میکند تا نهتنها درد و سایر علائم شما را درمان کند، بلکه به شرایط زمینهای نیز رسیدگی کند.
او برای درمان پوکی استخوان شما روشهای درمانی پلاسمای غنی از پلاکت و سلول های بنیادی (PRP) را ارائه میدهد. هر دوی این درمانها شامل تزریق سلولها یا فاکتورهای رشد برداشتشده از بدن شما به بافت آسیبدیده شما هستند. این روشها با تحریک روند بهبود طبیعی بدن، تراکم استخوان از دست رفته را بهبود میبخشند و در عین حال درد را تسکین میدهند.
لازم نیست پوکی استخوان را بهعنوان بخشی از زندگی بپذیرید. اگر اطلاعات بیشتری میخواهید یا برای شروع مشاوره آماده هستید، با مطب دکتر امین جواهری تماس بگیرید تا وقت ویزیت تعیین کنید.
جمعبندی
پوکی استخوان یا «بیماری خاموش»، وضعیتی است که در آن تراکم و کیفیت استخوانها بهتدریج کاهش مییابد و آنها را بهشدت ترد و شکننده میکند؛ این بیماری اغلب تا زمان وقوع اولین شکستگی بدون علامت باقی میماند و میتواند خطرات جبرانناپذیری همچون شکستگیهای خودبهخودی در ناحیه لگن، ستون فقرات و مچ دست ایجاد کند. اصلیترین عوارض این وضعیت شامل دردهای مزمن استخوانی، کوتاهی قد ناشی از فروپاشی مهرهها، قوز کمر و در موارد شدیدتر، ناتوانی حرکتی و از دست دادن استقلال در زندگی روزمره است که بهویژه در سنین بالا میتواند خطر مرگومیر ناشی از عوارض جراحی را نیز افزایش دهد.
منبع
سوالات متداول
خیر، درمان قطعی برای پوکی استخوان وجود ندارد و نمیتوان استخوانها را کاملاً به حالت اولیه بازگرداند. بااینحال، درمانهای مؤثری در دسترس هستند که به جلوگیری از تخریب بیشتر استخوان و کند کردن روند پیشرفت بیماری کمک میکنند. افرادی که تحت درمان مناسب قرار میگیرند، میتوانند ضمن مدیریت بیماری، کیفیت زندگی خود را به خوبی حفظ کنند.
مطالب مشابه
پارگی رباط داخلی زانو به آسیب دیدن رباط اصلی در بخش داخلی زانو اشاره دارد. این آسیب میتواند جزئی (پارگی برخی از فیبرهای رباط) یا کامل (رباط به دو بخش مجزا پاره میشود) باشد.یکی از آسیبهای شایع زانو است که اغلب در ورزشکاران رشتههایی مانند فوتبال، بسکتبال و اسکی اتفاق میفتد.
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.