نشانهها و ویژگیهای کلی آرتروز
بیماری آرتروز یکی از شایعترین بیماریهای مفصلی است که امروزه تعداد زیادی از مردان و زنان را دچار خود کرده است. آرتروز، اختلالی است که مشخصه اصلی آن تخریب پیشرونده غضروفهای مفصل است و در پی آن حرکت مفصل محدود میشود. سؤالی که پیش میآید این است که از کجا بفهمیم آرتروز داریم؟
چندین عامل وجود دارند که میتوانند خطر پیشرفت استئوآرتریت یا آرتروز را افزایش دهند؛ از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- چاق بودن یا داشتن اضافه وزن: اضافه وزن میتواند آرتریت را در مفاصل متحمل وزن، مانند زانوها، لگن و ستون مهرهها بدتر کند.
- مفاصل صدمهدیده: مفاصلی که صدمه یا آسیب دیدهاند یا اینکه کورتیکواستروئید (کورتون) به آنها تزریق شده است، بیشتر مستعد ابتلا به استئوآرتریت هستند.
- افزایش سن: استئوآرتریت بیشتر در افراد مسن شایع است؛ چون به مدت طولانیتری از مفاصل خود استفاده کردهاند.

بعد از سن پنجاه سالگی، زنان بیشتر از مردان مستعد ابتلا به استئوآرتریت هستند.
افرادی که شغل آنها نیازمند حرکات مشابه و مکرر است (مانند نقاشی یا بلند کردن وسایل) بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.
اغلب افراد برای اولین بار که دردی را در مفصلشان تجربه میکنند گمان می کنند آسیب جزئی به مفصلشان وارده شده یا دچار ورم مفصل شدهاند و عموماً به علائم خود بیتوجه هستند. اما بهتر است بدانید یکی از راههایی که بوسیله آن میتوان بفهمیم به آرتروز مبتلا شدهایم یا خیر، شناسایی علائم است.
انواع آرتروز
پزشکان و متخصصان استئوآرتریت را به دو نوع طبقهبندی میکنند:
- آرتروز اولیه: شایعترین شکل استئوآرتریت است که بهمرور زمان در مفاصل ایجاد میشود. متخصصان بر این باورند که این وضعیت معمولاً ناشی از فرسودگی طبیعی استفاده از مفاصل در طول زندگی است.
- آرتروز ثانویه: این آرتروز زمانی اتفاق میفتد که چیزی بهطور مستقیم به یکی از مفاصل شما آسیب میرساند و این آسیب به اندازهای است که باعث ایجاد استئوآرتریت میشود. آسیبها و ضربهها از علل شایع استئوآرتریت ثانویه هستند. انواع دیگر آرتریت نیز میتوانند غضروف مفاصل شما را به اندازهای تخریب کنند که منجر به استئوآرتریت شود.
آرتروز چقدر شایع است؟
استئوآرتریت بسیار شایع است. متخصصان تخمین میزنند که بیش از 80٪ از بزرگسالان بالای 55 سال به استئوآرتریت مبتلا هستند؛ حتی اگر برخی از آنها هرگز علائمی را تجربه نکنند. حدود 60٪ از افراد مبتلا به آرتروز علائمی دارند که میتوانند آنها را متوجه شوند یا احساس کنند.
آرتروز معمولاً در چه سنی شروع میشود؟
استئوآرتریت معمولاً افراد بالای 55 سال را درگیر میکند. بااینحال، هیچ جدول زمانی یا محدودیت سنی مشخصی برای زمان تجربه آن وجود ندارد. همچنین مانند برخی از بیماریهای دیگر شروع نمیشود؛ معمولاً برای آرتروز، نقطه شروع دقیقی وجود ندارد که پزشک بتواند آن را بهطور مشخص شناسایی کند.
مدتزمان زیادی طول میکشد تا غضروف در مفاصل آسیبدیده به اندازهای فرسوده شود که باعث درد و سفتی شود. بنابراین، حتی اگر اولین بار علائم را در حدود 55سالگی متوجه شوید، به این معنی نیست که استئوآرتریت دقیقاً در همان زمان شروع شده است.
چه کسانی در معرض خطر آرتروز هستند؟
هر کسی میتواند به استئوآرتریت مبتلا شود، اما این اختلال با افزایش سن بیشتر اتفاق میفتد. زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا به آرتروز هستند؛ به خصوص این بیماری پس از 50سالگی بیشتر در زنان مشاهده میشود. عوامل دیگری که ممکن است احتمال ابتلا به آرتروز را افزایش دهند عبارتاند از:
- اضافه وزن یا چاقی
- سابقه آسیب یا جراحی در یکی از مفاصل
- استفاده بیشازحد از مفاصل و انجام حرکات تکراری
- شکل نگرفتن درست مفاصل
- سابقه خانوادگی استئوآرتریت
هر یک از این عوامل خطر میتواند باعث تخریب بافتهای داخل مفاصل و ایجاد آرتروز شود. شما میتوانید با تغییر عوامل خطری که تحت کنترل شما هستند، شانس ابتلا به استئوآرتریت را کاهش دهید.
شناسایی علائم برای تشخیص آرتروز
با اینکه تشخیص بیماری آرتروز در مراحل ابتدایی کاری سخت و بسیار مشکل است و عموماً اغلب بیماران در مراحل ابتدایی، حتی از بیماری خود اطلاعی ندارند، اما با پیشرفت بیماری علائم متعدد و هشداردهندهای برای بیمار ظاهر میشوند که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد ثابت و متغیر در مفصل
- سفتی و تورم مفصل
- مشکل در به حرکت در آوردن مفصل
- تورم و قرمزی گرم شدن مفصل
- خشکی و سفتی مفصل خصوصاً صبح ها پس از بیدار شدن از خواب
البته این علائم بسته به نوع آرتروز، شرایط جسمانی، سن بیمار و شدت آسیبدیدگی در افراد مختلف متفاوت هستند. برای مثال بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید در کنار چنین علائمی به تب و لرز و بیحالی و خستگی مداوم نیز دچار میشوند.
حتما بخوانید: درمان آرتروز
آزمایش خون برای تشخیص آرتروز
ازآنجاییکه بیش از 100 نوع آرتروز وجود دارند تشخیص بیماری آرتروز میتواند کمی گیجکننده و پیچیده باشد. بنابراین در هنگام مراجعه به پزشک متخصص برای تشخیص آرتروز، پزشک علاوه بر جستجوی ویژگیهای علائم خاص، بررسی تاریخچه پزشکی، معاینه جسمانی و بررسی آزمایشات تصویربرداری، از آزمایش خون نیز برای تشخیص نهایی نوع آرتروز استفاده مینماید.
اما آیا آرتروز با آزمایش خون مشخص میشود؟ پزشک از آزمایش خون برای تأیید آنچه که به آن مشکوک است، استفاده میکند. همچنین در طی درمان نیز از آزمایش خون برای تشخیص اثربخشی درمان نیز استفاده میشود.
آزمایش آرتروز چگونه است؟
آزمایشاتی که برای تشخیص آرتروز مورد استفاده قرار میگیرند شامل موارد زیر هستند:

آزمایش CBC
یکی از روشهای تشخیص آرتروز با آزمایش خون کمک گرفتن از آزمایش CBC است. در این آزمایش میتوان تعداد گلبولهای قرمز و سفید خون را اندازهگیری کرد. کم بودن تعداد گلبولهای قرمز و افزایش تعداد گلبولهای سفید نشاندهنده التهاب در بدن است.
همچنین با بررسی میزان هموگلوبین و هماتوکریت و پلاکتهای خون میتوان از وجود التهاب و عفونت در بدن مطمئن شد؛ زیرا در صورتی که تعداد پلاکت در فردی بالا باشد، نشاندهنده ابتلای او به بیماری آرتریت روماتوئید است.
آزمایش آنتی بادی و پروتئین
تست آنتی بادی یا CCP آزمایش خونی است که معمولاً درصورت مشکوک بودن ورم مفاصل تجویز میشود. سطح متوسط تا زیاد ضد CCP در اصل تشخیص را در شخصی که علائم بالینی آرتریت روماتوئید دارد، تأیید میکند.
نوع دیگر آزمایش که برای تشخیص وجود عفونت و التهاب در بدن تجویز میشود، آزمایش CRP است. سطح CRP پلاسما به دنبال دورههای التهاب حاد یا عفونت به سرعت افزایش مییابد.
آزمایش ESR
آزمایش ESR یا بررسی میزان رسوب گلبولهای قرمز نشانگر وجود التهاب غیراختصاصی است. التهاب غیراختصاصی به این معنی است که التهاب در جایی از بدن وجود دارد، اما آزمایش علت آن را مشخص نمیکند.
تشخیص آرتروز با تصویربرداری
در کنار بررسی آزمایش خون، از مطالعات تصویربرداری نیز برای تشخیص نهایی بیماری آرتروز استفاده میشود. این روشها عبارتاند از:
تصویربرداری به کمک اشعه ایکس
به کمک این روش تصویربرداری میتوان ناهنجاریهای استخوانی و مفصلی را بهطور کامل مشاهده کرد. اما متأسفانه این روش اجزای نرم مفصل ازجمله غضروفها، ماهیچهها و رباطها را نشان نمیدهد.
امآرآی
MRI یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی، روشی است که در آن از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده میشود تا تصاویر مقطعی خوبی از بدن گرفته شود. این روش تصویربرداری میتواند اطلاعات دقیقی درمورد استخوان، مفاصل و بافتهای نرم در اختیار شما قرار دهد.
از کجا بفهمیم آرتروز زانو داریم؟
آرتروز زانو شایعترین نوع آرتروز است که امروزه بسیاری از افراد در سرتاسر جهان را درگیر کرده است. آرتروز زانو، اختلالی است که باعث میشود که غضروفها بهتدریج از بین بروند. این بیماری در اغلب موارد در میان سالمندان و میانسالان شایع است و بهمرور زمان تشدید میشود. به همین جهت بیماری آرتروز را بهعنوان یک بیماری فرسایشی میشناسند.
مهمترین نشانههای بیماری آرتروز زانو که به وسیله آن میتوانید بفهمید آرتروز زانو دارید شامل موارد زیر هستند:
- درد شدید در زانوها
- بدتر شدن درد در زمان نشستن و برخاستن و در کل در هنگام انجام فعالیت
- شدت گرفتن درد زانو در زمان لمس کردن مفصل
- شنیدن صداهای غیرطبیعی از زانو در هنگام راه رفتن و همراه شدن این صداها با دردهایی در مفصل زانو (این موضوع به خاطر تحلیل رفتن غضروف مفصل و ساییده شدن دو استخوان مفصل زانو به یکدیگر است)
- ناتوانی در بلند شدن پس از چهار زانو نشستن یا قفل کردن زانو، همچنین قفل کردن زانو در هنگام بالا رفتن از پلهها
- بیشتر شدن درد زانوی شما در روزهای سرد سال و در هوای مرطوب
- سفتی و خشکی شدید در زانو
- مشاهده بدشکلی و انحرافی خاص در زانو (در چنین شرایطی معمولاً در هنگام راه رفتن، زانوهایتان به یکدیگر برخورد میکنند)
از کجا بفهمیم آرتروز لگن داریم؟
آرتروز مفصل بیماری ناتوانکنندهای خصوصاً در سالمندان است که عموماً با بالا رفتن سن و وارد شدن فشار و آسیب شدید به مفصل ایجاد میشود. مفصل لگن، مفصلی گوی و کاسهای است که تمام بخشهای آن از غضروف پوشیده شده است؛ غضروف میزان اصطکاک مفصل را کاهش میدهد و باعث میشود مفصل صاف و بدون درد حرکت کند.
با بالا رفتن سن یا آسیب دیدن مفصل لگن، غضروف توانایی خود در ترمیم و حفظ وضعیت خود را از دست میدهد؛ درنتیجه فرد به درد و خشکی در مفصل دچار میشود. انواع مختلفی از آرتروز وجود دارند که میتوانند باعث درد و ناراحتی در مفصل لگن شوند که از شایعترین آنها میتوان به آرتریت روماتوئید، ساییدگی مفصل لگن و... اشاره کرد.
شایعترین علائم آرتروز لگن که به کمک آن میتوانیم بفهمیم آرتروز لگن داریم یا خیر شامل موارد زیر هستند:
- درد در ناحیه کشاله ران یا ران که این درد به باسن یا زانوی انتشار مییابد.
- دردی که با انجام فعالیتهایی همچون خم و راست شدن و نشستن و راه رفتن شدت مییابد.
- خشکی در مفصل ران (هیپ) که راه رفتن یا خم شدن را برای شما مشکل میکند. این مشکل بهخصوص در صبحها پس از بیدار شدن از خواب بیشتر شده و بهتدریج در طول روز کمتر میشود.
- شنیدن صداهای غیرطبیعی و خشن همچون (خراشیدگی) در هنگام حرکت دادن مفصل لگن
- کاهش دامنه حرکتی در مفصل ران (هیپ) که بر توانایی راه رفتن تأثیر میگذارد و ممکن است باعث ایجاد لنگش شود.
- افزایش درد لگن در آب و هوای بارانی و مرطوب
از کجا بفهمیم آرتروز گردن داریم؟
آرتروز گردن یا اسپوندیلوز گردن، یکی از انواع آرتروز است که در ناحیه مهرههای گردن اتفاق میفتد. آرتروز گردن زمانی رخ میدهد که غضروفهای اطراف مهرههای گردن دچار پارگی شوند؛ چنین پدیدهای حرکات نرم و آسان استخوانها را دچار اختلال میکند و نهایتاً منجر به تورم و درد مفاصل میشود.
بالا رفتن سن، سایش و پارگیهای مداومی که در طی گذر عمر ایجاد میشوند ازجمله مهمترین عواملی هستند که سبب ابتلای یک شخص به آرتروز میشوند.
عوامل ایجادکننده آرتروز گردن شامل موارد زیر هستند:
- بیماری التهابی مفصل
- عفونتهای مفصلی

مهمترین علائم آرتروز گردن شامل موارد زیر هستند:
- احساس درد و سوزش در گردن (افراد مبتلا به آرتروز گردن این درد را همچون خرده ریزههای شن در گردن تشبیه میکنند)
- بیحسی که از ناحیه شانه تا انگشتان دست کشیده میشود (این نوع درد بهدلیل تشکیل خارهای استخوانی در کنار مهرههای گردن ایجاد میشود)
- احساس سفتی و خشکی گردن در هنگام چرخاندن سر
- ابتلا به سردردهای متداول و میگرنی
- سرگیجه شدید در هنگام حرکت کردن
- اختلال در بلع غذا (البته این علامت در زمان پیشرفت بیماری آرتروز رخ میدهد)
از کجا بفهمیم آرتروز شانه داریم؟
آرتروز یا ساییدگی مفصل شانه اختلالی است که به علت خراب شدن مفصل شانه بوجود میآید و باعث درد و محدودیت حرکتی در مفصل میگردد.
آرتروز یا ساییدگی مفصلی بهطور طبیعی با بالا رفتن سن به وجود میآید. گرچه ممکن است در بعضی از افراد زودتر و در بعضی دیگر دیرتر ظاهر شود. حدود یک سوم افراد بالای سن شصت سالگی مبتلا به ساییدگی مفصل شانه هستند.

بهطور کلی هر علتی که بتواند غضروف مفصل شانه را خراب کند میتواند موجب بروز آرتروز شود. شایعترین علتهای آرتروز شانه عبارتاند از:
- وارد شدن ضربه شدید به مفصل شانه به دنبال حادثه و آسیب دیدن غضروف
- انجام کارهای سنگین و شدید با اندام فوقانی که در درازمدت موجب وارد شدن فشارهای زیادی به مفصل شوند. مثلاً در کسانی که به خاطر شغل خود مجبورند دستهایشان را به مدت زیادی بالای سر نگه دارند، وزنهبرداران یا کسانی که ورزشهای پرتابی یا با راکت انجام میدهند.
- آسیبدیدگی مفصل شانه در گذشته (شکستگی، دررفتگی و …)
- جراحی شانه در گذشته
- وارد شدن فشار بیشازحد به مفصل شانه
- ناهنجاری مادرزادی مفصل شانه مانند تنظیم نبودن صحیح استخوانهای مفصل شانه
- حرکات تکراری مفصل شانه
- بیماریهایی مانند روماتیسم مفصلی و نقرس نیز ریسک ابتلا به آرتروز مفاصل ازجمله آرتروز شانه را افزایش میدهند.
- عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی ابتلا به آرتروز

آرتروز شانه یکی از بیماریهای شایع مفصل شانه است که عموماً با چنین علائمی ظاهر میشود:
- درد شدید در شانه
- تورم و التهاب مفصل شانه
- انتشار درد شانه به بازوها و دستها
- حساسیت به لمس (در چنین حالتی زمانی که بیمار شانه خود را لمس شود درد شدیدی را احساس خواهد کرد)
- شنیده شدن صداهای غیرطبیعی در هنگام حرکت دادن مفصل شانه
آرتروز شانه بهراحتی با معاینه فیزیکی و عکسبرداری با اشعه ایکس قابل تشخیص میباشد. در طی معاینه فیزیکی، پزشک در دامنه حرکتی شانه در جستجوی یافتن علائمی مانند درد، صدا دادن یا وجود صدای ساییدگی در مفاصل، ضعف شانه و یا حساسیت به لمس میباشد.
عکسبرداری اشعه ایکس از شانه، کم شدن فضای بین مفصل، کیست استخوان و خارهای استخوانی را نشان میدهد. در موارد شدید بیماری آرتروز افراد مبتلا به آرتروز مفصل شانه ممکن است در معرض ابتلا به پارگی عضله گرداننده شانه نیز قرار بگیرند. در این صورت برای تشخیص ممکن است به انجام امآرآی نیاز داشته باشند.
از کجا بفهمیم آرتروز دست داریم؟
آرتروز اغلب سه ناحیه اصلی دست شما را تحت تأثیر قرار میدهد:
- قاعده انگشت شست
- مفاصل نزدیک به نوک انگشتان
- مفاصل میانی انگشتان
انگشتان شما ممکن است سفت، دردناک و متورم شده و برآمدگیهایی روی مفاصل انگشتان ایجاد شوند. با گذشت زمان، درد ممکن است کاهش پیدا کند و درنهایت بهطور کلی از بین برود؛ اگرچه برآمدگیها و تورم میتوانند باقی بمانند.
ممکن است انگشتان شما در مفاصل آسیبدیده کمی به طرفین خم شوند یا کیستهای دردناکی (تودههای پر از مایع) در پشت انگشتان ایجاد شوند.
در برخی موارد، در قاعده انگشت شست که به مچ دست متصل میشود، برآمدگیای ایجاد میشود. این برآمدگی میتواند دردناک باشد و ممکن است انجام برخی کارهای دستی، مانند نوشتن، باز کردن درب شیشهها یا چرخاندن کلید را برایتان دشوار کند.
از کجا بفهمیم آرتروز ستون فقرات داریم؟
استئوآرتریت ستون فقرات ممکن است بهصورت سفتی و درد در گردن یا کمر ظاهر شود. در برخی موارد، تغییرات مرتبط با آرتروز در ستون فقرات میتواند باعث فشار بر اعصاب در محل خروج از ستون مهرهها شود که نتیجه آن ضعف، سوزن سوزن شدن، یا بیحسی بازوها و پاها است. در موارد شدید، این تغییرات حتی میتوانند عملکرد مثانه و روده را تحت تأثیر قرار دهند.
صرف نظر از اینکه آرتروز چگونه فردی را تحت تأثیر قرار میدهد، با گذشت زمان، فعالیتهای روزانه او مانند بالا رفتن از پلهها، نشستن یا برخاستن از روی توالت یا صندلی، گرفتن خودکار، یا راه رفتن ممکن است دشوار شوند. درد و سایر علائم آرتروز ممکن است منجر به احساس افسردگی، خستگی آسان یا مشکل در خواب در فرد شود.
آیا راهی برای پیشگیری از آرتروز وجود دارد؟
چندین راهکار وجود دارند که به واسطه آنها میتوان از ابتلا به بیماری آرتروز تا حد زیادی پیشگیری کرد. موارد زیر شامل این راهکارها هستند:
وزن خود را پایین بیاورید
اگر اضافه وزن دارید، وزن خود را کاهش دهید. این امر سبب کاهش فشار بر روی مفاصل مخصوصاً مفاصل لگن و زانوها میشود.
ورزش کردن را فراموش نکنید
ورزش منظم و در دورههای زمانی کوتاه همراه با استراحت کافی انجام دهید. همچنین ورزش کردن، میتواند به کاهش وزن شما هم کمک کند. برای داشتن برنامه ورزشی مناسب و ایمن برای مفاصلتان از پزشک خود کمک بگیرید.
از مواد غذایی سالم و ضد التهاب برای پیشگیری از ابتلا به آرتروز استفاده نمایید

در صورتی که به بیماری آرتروز مبتلا هستید برای کنترل دردهای خود میتوانید از چنین راهکارهایی استفاده کنید:
- برنامه فیزیوتراپی و توانبخشی را جدی بگیرید.
- برای محافظت از مفاصل خود از عصا یا دیگر تجهیزات کمکی استفاده کنید.
- از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
- از فشار و کار کشیدن زیاد از مفاصل خود اجتناب ورزید.
- از کشیدن برای جابهجایی اجسام پرهیز کنید و در عوض آنها را هل دهید.
- طبق دستور پزشک داروهای خود را مصرف کنید.
- برای کاهش درد و ورم از کمپرس گرم و سرد استفاده کنید.
- مکملهای غذایی مانند گلوکزامین و کندرویتین سولفات را مصرف کنید. آنها به بهتر شدن نشانهها در برخی افراد کمک میکنند.
گروههای حمایتی در زمینه آرتروز، برنامههای مدیریت فردی و برنامههای آموزش بیمار به شما کمک میکنند تا خود مراقبتی را بیاموزید و آینده خود را روشن کنید.
جمعبندی
آرتروز نوعی آرتریت است که به خاطر فرسودگی غضروف موجود در مفاصل ایجاد میشود. غضروف بهعنوان ضربهگیر عمل میکند و هنگامی که از بین میرود، مفاصل هنگام استفاده سفت و دردناک شده و احساسی مانند ساییده شدن مفاصل بر روی یکدیگر ایجاد میشود. بهترین کار در هنگام مشاهده علائم استئوآرتریت، مراجعه به پزشک است؛ بهویژه اگر علائم باعث اختلال در فعالیتهای معمول شما شوند. پزشک به شما کمک میکند از ترکیبی از درمانها استفاده کنید تا بتوانید به فعالیتهای قبلی خود ادامه دهید و مفاصلتان نیز کمتر آسیب ببینند.
اگر شما یا اطرافیانتان به بیماری آرتروز مبتلا هستند؛ پیشنهاد می کنم این مقاله و دیگر مقالات سایت ما را درباره آرتروز به اشتراک بگذارید تا شاید با بکارگیری آن در زندگی بتوانند از دردهای این بیماری ناتوان کننده خلاص شوید.
منابع
مطالب مشابه
نظرات
-
معصومه یکتاپرست
با سلام ممنون از توضیحات مفیدتان
مدیر سایتسلامت باشید ممنون از انرژی مثبتی که به ما می دید.