به شکستگی یا ترک استخوانهای موجود در پا، شکستگی پا میگویند که این عارضه بیشتر در اثر وارد شدن ضربه مستقیم به پا ایجاد میشود.
شکستگی پا از شایعترین شکستگیها در اندامهای تحتانی است.
علائم اصلی شکستگی پا
کبودی
کبودی وضعیتی است که با خونریزی زیر پوست شناخته میشود و ناشی از پاره شدن رگهای خونی بسیار ریز بر اثر ضربه (تروما) است. این وضعیت میتواند در پی هرگونه آسیب بافتی پدیدار شود و ممکن است نشانگری برای شکستگیهای جزئی یا عمده استخوان باشد. شکستگیها میتوانند باعث نشت خون از استخوان شکسته شوند و در موارد شدید، کبودی حاصل از آن میتواند بسیار گسترده باشد. ظاهر اولیه کبودیها ارغوانی است، اما با بهبود جراحت، رنگ آنها معمولاً به زرد تغییر مییابد.
ظاهر فیزیکی
ظاهر فیزیکیِ محل آسیبدیده میتواند نشانهای قابلاعتماد برای تشخیص شکستگی استخوان باشد. اگر استخوان به شکلی خم شود که نباید، احتمال شکستگی وجود دارد. درمورد شکستگی پا، ممکن است تغییر شکلهای مشهودی مانند برآمدگی یا برجستگی در ناحیه آسیبدیده وجود داشته باشند. همچنین ممکن است آن بخش کج به نظر برسد و حرکت دادن پا بدون تجربه درد شدید، دشوار یا غیرممکن باشد. در موارد شدیدتر، ممکن است استخوان شکسته از پوست بیرون بزند که نشاندهنده شکستگی «مرکب» یا «باز» است و به مراقبتهای پزشکی فوری نیاز دارد.
تورم
تورم یکی از نشانههای رایج شکستگی استخوان است. جراحات میتوانند باعث نشت مایعات، ازجمله خون، به درون بافتهای نرم مانند پوست، چربی و ماهیچه شوند. تجمع مایع اضافی در ناحیه آسیبدیده منجر به تورم یا پفکردگی در بافتهای نرم میشود. این تورم میتواند جریان خون به ناحیه آسیبدیده را محدود کرده و درد و ناراحتی را تشدید کند. در موارد شکستگی پا، تورم ممکن است در اطراف مچ پا، خودِ پا، مفصل زانو و همچنین در ماهیچههای ساق پا رخ دهد. از این رو، درصورت مشکوک بودن به شکستگی، مراجعه فوری به پزشک حیاتی است.
کِرِپیتوس یا صدای سایش استخوان
کِرِپیتوس اصطلاحی پزشکی است که احساس خرد شدن یا سایش را هنگام مالیده شدن استخوانهای شکسته به یکدیگر توصیف میکند. درمورد شکستگی پا، کرپیتوس زمانی تجربه میشود که قطعات استخوان شکسته به یکدیگر یا به بافتهای اطراف برخورد کنند و روی هم ساییده شوند. کرپیتوس اغلب با درد و ناراحتی همراه است و هم میتواند شنیده و هم لمس شود. بیماران مبتلا به شکستگی پا ممکن است هنگام حرکت دادن پا یا تلاش برای وزن انداختن روی آن، صداهای «تقتق» یا «تِرقتُروق» بشنوند.
شایعترین دلایل شکستگی پا
شکستگی استخوان پا ازجمله مهمترین آسیبهای بدن است که معمولاً بهدنبال ضربه وارده به آن ایجاد میشود. به زبان دیگر اگر نیرویی که به استخوان پا وارد میشود بیشازحد تحمل آن باشد و شکل استخوان را تغییر دهد، میگوییم شکستگی استخوان پا ایجاد شده است.
عوامل و دلایل متفاوتی سبب شکستگی استخوان پا میشوند که مهمترین آنها عبارتاند از:
تصادف رانندگی:شکستگی پا بهدنبال تصادفات رانندگی یکی از شایعترین عواملی است که احتمال آسیبدیدگی را تا چندین برابر افزایش میدهد.
- زمین خوردن:گیر کردن پا و زمین خوردن میتوانند باعث شکستگی پا شوند. پریدن از یک جای کمارتفاع و فرود آمدن روی پا هم میتواند سبب شکستگی آن شود.
- افتادن جسمی سنگین روی پا:یکی از علل شایع شکستگی پا در جوانان افتادن جسمی سنگین بر روی استخوان پا است.
- قرار گرفتن استخوان در وضعیت نامناسب:گاهیاوقات، صرفاً قرار گرفتن استخوان در وضعیت نامناسب میتواند منجر به شکستگی آن شود. برخورد انگشت پا با اثاث خانه هم ممکن است شکستگی انگشت را به دنبال داشته باشد.
- استفاده بیشازحد از استخوان پا:وقوع شکستگیهای ناشی از فشار در استخوان پا که وزن بدن را تحمل میکنند، شایع است. در طول زمان ممکن است بر اثر وارد شدن فشارهای مکرر یا استفاده بیشازحد از پا، شکافهای ریزی در آن ایجاد شود. البته در افرادی که پای آنها بر اثر بیماریهایی مثل پوکی استخوان ضعیف شده است، این شکافها ممکن است بر اثر استفاده نرمال از پا هم ایجاد شوند.
همچنین برخی عوامل هستند که خطر شکستگی پا را افزایش میدهند که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ورزشهای سخت و طاقتفرسا:ورزشکارانی که در ورزشهای بسیار سخت و طاقتفرسا مانند بسکتبال، راگبی، ژیمناستیک، تنیس و فوتبال شرکت میکنند بیشتر در معرض شکستگی پا قرار دارند.
- استفاده از وسایل ورزشی نامناسب:استفاده از وسایل نامناسب همچون کفشهای گشاد یا نامناسب میتواند باعث زمین خوردن و بروز شکستگیهای ناشی از وارد شدن فشار شود.
- انجام غلط تکنیکها و ورزشها:تکنیکهای تمرینی نامناسب مثل گرم نکردن یا انجام ندادن تمرینات کششی هم میتوانند آسیبدیدگی و شکستگی پا را به دنبال داشته باشند.
- افزایش ناگهانی سطح فعالیت:چه یک ورزشکار حرفهای باشید، چه یک فرد مبتدی، در صورتی که بهطور ناگهانی، دفعات یا مدتزمان جلسات تمرینی خود را افزایش دهید، در معرض خطر بیشتری برای شکستگی ناشی از فشار قرار میگیرید.
- اشتغال به برخی شغلها: حضور در بعضی از محیطهای کاری همچون محلهای ساخت و ساز، شما را در معرض خطر سقوط از ارتفاع یا افتادن جسمی سنگین روی پا قرار میدهد.
- راه رفتن در محلهای شلوغ و کم نور:راه رفتن در خانهای بههمریخته یا کمنور، احتمال زمین خوردن و آسیبدیدگی پا خصوصاً در افراد مسن را افزایش میدهد.
- پوکی استخوان:ابتلا به بعضی از بیماریها همچون پوکی استخوان که باعث کاهش شدید تراکم استخوان میشود، احتمال شکستگی پا را افزایش میدهد. درواقع بیمار با کوچکترین ضربهای دچار آسیبدیدگی میشود.
درمان شکستگی پا
درمان شکستگی پا بسته به نوع و شدت شکستگی متفاوت است و بدین صورت انجام میشود:
درمان شکستگی پا بدون جا به جایی
درمان شكستگیهای بدون جابجایی پا به کمک گچگیری كف و مچ پا و ساق انجام میشود و نیازی به جااندازی و انجام عمل جراحی ندارد. حتی در مواردی ممکن است پزشک بهجای استفاده از گچ از وسایلی همچون آتل یا اسپلینت استفاده کند.
درمان شکستگی با جابهجایی
پزشک معالع در شكستگیهای جابجاشده پا بعد از بیحسی یا بیهوش كردن بیمار ابتدا اقدام به جااندازی بسته شكستگی میكند. اگر جااندازی موفقیتآمیز باشد، مرحله بعدی درمان استفاده از گچگیری برای ممانعت از جابجایی مجدد است. پس از آن پای بیمار حدود 6-4 هفته در گچ باقی میماند تا شكستگی بهطور کامل جوش بخورد.
همچنین در مواردی که پزشك معالج نمیتواند با جااندازی بسته قطعات شكستهشده را در وضعیت مناسبی قرار دهد ممكن است نیاز به جااندازی باز یعنی عمل جراحی وجود داشته باشد.
پزشک در طول جراحی پوست را میشکافد و قطعات شکستهشده را در موقعیت مناسب در کنار یکدیگری قرار میدهد. سپس برای ممانعت از جابجایی مجدد از وسایلی مانند پین، پیچ، وایر یا پلاك استفاده میکند. بعد از جراحی معمولاً برای محافظت بیشتر پا از آتل یا اسپلینت استفاده میشود.
درمان شکستگی باز
شکستگی باز، شکستگی است که در آن شاهد زخمهای بازی بر روی پوست اطراف استخوان شکستهشده، خواهیم بود. در بیشتر مواقع، قطعات شکستهشده استخوان، باعث پاره شدن پوست در لحظه آسیب میشوند.
در صورتی كه شكستگی پا باز باشد بیمار باید هر چه زودتر مورد عمل جراحی قرار گیرد.
دارودرمانی
پزشک ممکن است داروهای مسکن بدون نسخه مانند استامینوفن (تایلنول) یا ایبوپروفن (ادویل) را برای کمک به کاهش درد و التهاب توصیه کند. در صورتی که درد شدید باشد، ممکن است پزشک داروی مسکن قویتری را تجویز نماید.
فیزیوتراپی
زمانی که پای شما از آتل، گچ، یا دستگاه تثبیتکننده خارجی (اکسترنال فیکساتور) خارج شد، پزشک ممکن است فیزیوتراپی را برای کاهش خشکی مفصل و بازگرداندن حرکت و قدرت به پای در حال بهبودی شما توصیه کند.
مراقبت های بعد از شکستگی پا
در مدتی كه شكستگی هنوز جوش نخورده است، بیمار باید از قرار دادن وزن روی پا اجتناب كند تا قطعات شكستهشده حركت نکنند و فرصت داشته باشند تا به یكدیگر جوش بخورند.
در این مدت بیمار معمولاً برای راه رفتن از دو عصای زیر بغل استفاده میكند. بیمار میتواند بعد از جوش خوردن شكستگی بهتدرج و در عرض چند هفته به فعالیتهای قبلی خود برگردد. بازگشت به فعالیتهای ورزشی مستلزم بازپروری بیشتر و انجام تمریناتی برای افزایش دامنه حرکتی مفاصل كف و مچ پا و تقویت عضلات میباشد.
حتماً بخوانید: درمان جوش خوردن استخوان
راههای پیشگیری از شکستگی پا
احتمال ابتلا به شکستگی در افراد مسن مبتلا به پوکی استخوان بسیار بیشتر از سالمندان است. از این رو اگر در معرض شکستگی قرار دارید، با رعایت این توصیهها احتمال شکستگی را کاهش دهید:
- از رژیم غذایی سرشار از ویتامین دی و کلسیم استفاده کنید.
- مصرف نمک را در رژیم غذایی خود محدود کنید.
- به مقدار کافی پروتئین مصرف کنید (زنان باید روزانه 46 گرم و مردان باید روزانه 56 گرم پروتئین مصرف کنند)
- هر روز بهصورت منظم ورزش کنید. ورزش به افزایش و حفظ تراکم استخوانها کمک میکند.
- مراقبتهای لازم را در طول ورزش رعایت کنید.
- از انجام کارهایی که احتمال زمین افتادن را افزایش میدهند، بپرهیزید.
- برای پیشگیری از انواع شکستگی از محیط خانه شروع کنید. برای مثال از پادریهای پلاستیکی مخصوصی که از لیز خوردن جلوگیری میکنند برای کف حمام استفاده کنید.
- سرگیجه و عدم تعادل یکی از عواملی است که میتواند باعث سقوط و افتادن شود. سرگیجه علل مختلفی دارد. درصورت داشتن چنین مشکلی، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
- ضعف بینایی یکی دیگر از عوامل ایجاد حوادثی مانند زمین خوردن و تصادفات رانندگی است.
جمعبندی
شکستگی پا وضعیتی است که در آن تداوم ساختار استخوانی بر اثر ضربه، سقوط یا فشار بیشازحد از بین میرود و بسته به شدت و محل آسیب، میتواند به صورت مویی، ساده یا مرکب (همراه با زخم باز) بروز کند. علائم اصلی این عارضه شامل درد شدید، تورم، تغییر شکل ظاهری عضو و ناتوانی در تحمل وزن هستند که تشخیص دقیق آن معمولاً ازطریق تصویربرداری اشعه ایکس صورت میگیرد. فرایند درمان با هدف تراز کردن مجدد استخوان و تثبیت آن به وسیله گچگیری، آتل یا در موارد شدیدتر، جراحی و استفاده از پیچ و پلاک انجام میشود تا فرصت لازم برای بازسازی طبیعی بافت استخوانی فراهم گردد. پس از جوش خوردن استخوان، انجام فیزیوتراپی و تمرینات توانبخشی برای بازگرداندن قدرت عضلانی و دامنه حرکتی مفاصل، نقشی حیاتی در بازگشت فرد به فعالیتهای روزمره ایفا میکند.
منابع
مطالب مشابه
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.
آسیبهای وارده به زانوها میتوانند در اثر رگ به رگ شدن یا پارگی رباطها یا استفاده از بیشازحد از زانو اتفاق بیفتند. زانو بزرگترین مفصل در بدن انسان است. این مفصل، ساق پا را به ران متصل میکند و به شما اجازه میدهد راه بروید، بدوید، بپرید، برقصید و در سایر فعالیتهای روزانه شرکت کنید.