پیچ خوردگی مچ پا - علل، علائم و نحوه درمان

پیچ خوردگی مچ پا چیست؟

پیچ خوردگی مچ پا یکی از شایع ترین آسیب های مفصل مچ پا است که این عارضه زمانی اتفاق می افتد که مچ پا در خلاف جهت دامنه حرکتی خود و به شکل ناصحیحی بچرخد و یا بپیچد.

در عارضه پیچ خوردگی مچ پا، رباط های قرار گرفته در ناحیه مچ پا دچار آسیب دیدگی می شوند به همین جهت ما در این بخش سعی داریم قبل از معرفی علائم و نشانه های پیچ خوردگی شما را با آناتومی رباط ها آشنا کنیم.

رباط ها نوارهای بافتی محکم و انعطاف پذیری هستند که دو استخوان را به یکدیگر متصل می کنند و مانع از دور شدن آنها از هم می گردد. بافت تشکیل دهنده رباط نوعی بافت همبندی است که فیبروبلاست می نمانند. این سلول ها از خود پروتئین هایی ترشح می کنند که بین آنها پر می کنند.

رباط ها زمانی که تحت فشار و استرس قرار می گیرند می توانند تا حدودی کش بیایند و پس از رفع کشش به طول اولیه خود باز گردند. اما گاهی مواقع نیروی های وارده به مفصل به قدری شدید است که دیگر رباط ها قادر نیستند به حالت اولیه خود بازگردند و دچار کشیدگی می شوند که در این صورت گفته می شود پیچیدگی رباط رخ داده است.

انواع پیچ خوردگی مچ پا

پیچ خوردگی مچ پا برحسب میزان آسیب دیدگی رباط ها به سه درجه مختلف تقسیم می شود که شامل:

پیچ خوردگی درجه یک

این نوع پیچ خوردگی بسیار خفیف است و در آن تنها رباط ها کمی کشیده می شوند. در این نوع پیچیدگی بیمار درد بسیار خفیف را احساس کرده و کمی هم در ناحیه مچ پا دچار تورم می شود.

پیچ خوردگی درجه دو

در این نوع پیچ خوردگی مچ پا، بخشی از رباط ها پاره شده و بیمار احساس ناپایداری در مچ پای خود احساس می کند. مچ پا به شدت دردناک شده و تورم و التهاب شدیدی در ناحیه مچ پا رخ می دهد.

پیچ خوردگی درجه سه

شدیدترین نوع پیچ خوردگی مربوط به این نوع پیچ خوردگی است که در آن یک رباط به طور کامل پاره می شود. در این نوع آسیب دیدگی مفصل پا به طور کامل شل و ناپایدار شده و قادر نیست وزن بدن خود را بر روی مچ پای آسیب دیده قرار دهد.

علائم و نشانه های پیچ خوردگی مچ پا

علائم و نشانه های پیچ خوردگی مچ پا بسته به شدت آسیب دیدگی و نوع پیچ خوردگی متفاوت است:

• درد شدید در ناحیه پاشنه و مچ پا
• شدید شدن درد به هنگام قرار گرفتن وزن بدن بر روی پای آسیب دیده
• درد شدید در ناحیه ساق پا
• شنیده شدن صداهای غیرطبیعی در ناحیه آسیب دیده
• حساس بودن به لمس مچ پا
• ورم و تورم شدید در ناحیه پیچ خوردگی
• محدودیت حرکتی
• ناپایداری و بی ثباتی مچ پا
• کبودی مچ پا

علت پیچ خوردگی مچ پا چیست؟

پیچ خوردگی مچ پا زمانی رخ می دهد که قوزک پا به سمت خلاف جهت دامنه حرکتی خود حرکت کند. علل و دلایل متعددی در حرکت خلاف جهت مچ پا وجود دارد که از مهم ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• فرود آمدن نامناسب پس از پریدن به سمت بالا
• ورزش کردن بر روی سطح ناهموار و شیب دار
• چرخش غیرطبیعی مچ پا
• فشار غیرعادی و غیرطبیعی مچ پا
• گیر کردن پا در ناحیه ای و وارد شدن فشار بر آن

البته در کنار این دلایل برخی عوامل هستند که خطر پیچ خوردگی مچ پا را افزایش می دهند:

سطوح ناهموار

پیاده روی یا ورزش کردن بر روی سطح ناهموار تا چندین برابر خطر پیچ خوردگی مچ پا را افزایش می دهد. 

وضعیت جسمانی ضعیف

افراد با جسه و وضعیت جسمانی ضعیف بیشتر در معرض آسیب دیدگی و کشیدگی قرار دارند. زیرا این افراد با وارد شدن کوچکترین ضربه ای به بخش هایی از بدن سریعا دچار آسیب دیدگی می شوند.

تمرینات ورزشی سنگین

پیچ خوردگی مچ پا یکی از شایع ترین آسیب های ورزشی در ورزش هایی همچون بسکتبال، فوتبال است که به دنبال پریدن و چرخیدن ایجاد می شود.

آسیب های قبلی مچ پا

احتمال ابتلا به پیچ خوردگی مچ پا در افرادی که قبلا برخی آسیب های مرتبط با مچ پا را تجربه کرده اند؛ بیشتر است.

اقدامات بعد از پیچ خوردگی مچ پا

پس از آسیب دیدگی به هیچ عنوان پای خود را حرکت ندهید. در این مدت تا هنگام مراجعه به پزشک می توانید از چنین اقداماتی برای کاهش درد خود استفاده کنید. این روش ها شامل:

1.  از فعالیت هایی که موجب بروز درد، ورم و ناراحتی می شود؛ اجتناب کنید.
2.  استفاده از کمپرس یخ هر سه ساعت یکبار به مدت 15الی 20دقیقه، البته توجه نماید به هیچ عنوان یخ را مستقیما برروی پوست خود قرار ندهید.
3. مچ پای خود را با یک باند کشی ببندید تا بدین ترتیب از محل آسیب دیدگی محافظت نماید.
4.  در تمام طول استراحت پاهای خود را به منظور کاهش تورم خود بالاتر از سطح بدن خود نگه دارید.
5. برای تسکین دردهای خود می توانید از داروهای مسکن بدون نسخه پزشک همچون ایبوپروفن، ناپروکسن و استامینوفن استفاده نماید.
6.  در این مدت از وارد کردن فشار مضاعف به مچ پا خودداری کنید.

راهکارهای درمان پیچ خوردگی مچ پا

برای درمان پیچ خوردگی مچ پا بیمار تحت معاینه قرار می گیرد تا میزان آسیب دیدگی به طور کامل مشخص شود. پس از تشخیص علت و نوع پیچ خوردگی مچ پا حالا پزشک متخصص از چنین روش هایی برای درمان پیچ خوردگی مچ پا استفاده می نماید که این روش ها عبارت‌اند از:

درمان پیچ خوردگی درجه یک

در این نوع از پیچ خوردگی مچ پا معمولا عارضه با استراحت فرد آسیب دیده و تغییر و اصلاح عملکرد فیزیکی وی، به مرور بهبود یافته و درمان می شود.

درمان پیچ خوردگی درجه دو

در این نوع آسیب دیدگی شاهد پارگی جزئی رباط های مفصل مچ پا هستیم. در این وضعیت فیکس کردن مچ پا و محدود کردن دامنه ی حرکتی آن به مدت زمان مشخصی (بسته به شدت آسیب دیدگی رباط ها و معمولا بین 4 تا 6 هفته) باعث بهبود علائم و درمان عوارض موجود می شود.

درمان پیچ خوردگی درجه سه

در این نوع آسیب دیدگی پارگی رباط ها به صورت کامل می باشد. به همین منظور برای درمان پارگی رباط های مفصل زانو نیاز به بریس و یا جراحی می باشد.

توانبخشی بعد از بهبودی پیچ خوردگی مچ پا

زمانیکه به طورکامل بهبود پیدا کردید و توانایی این را پیدا کردید به طور کامل پای خود را حرکت دهید.

پزشک با مراجعه بیمار به متخصص فیزیوتراپی، تمرینات ورزشی می دهد که بتوانید به کمک آنها به محدوده حرکتی قبلی خود برگردید هدف این تمرینات کمک به بهبودی سفتی پا ،افزایش استحکام ، پیشرفت محدوده حرکتی و افزایش انعطاف پذیری مچ پا می باشد.

عوارض پیچ خوردگی مچ پا

عدم درمان به موقع عارضه پیچ خوردگی مچ پا و بی توجهی به دستورالعمل ها و دستورات پزشک می تواند منجر به بروز مشکلات و عوارضی متعددی شود که از شایع ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شدید شدن درد ناشی از پیچ خوردگی مچ پا
• ناپایداری و بی ثبات شدن مفصل مچ پا
• شکستگی مچ پا
• آرتروز مفصل مچ پا

در آخر

پیچ خوردگی مچ پا علاوه بر درد و ناراحتی در ناحیه پا  باعث مختل شدن حرکات ساق پا و کاهش ثبات و استحکام آن می شود.

به همین منظور لازم است این عارضه در زمان مناسب تشخیص داده شود و بهترین راه درمان متناسب با شدت آسیب دیدگی از سوی پزشک متخصص انتخاب شود.

هرگاه با علائم پیچ خوردگی مچ پا مواجه شدید برای انجام معاینات و بررسی های لازم به متخصص ارتوپدی مراجعه کرده و از اقدامات خودسرانه دوری کنید. زیرا بی توجهی به علائم آسیب دیدگی مفصل زانو و به تعویق انداختن درمان عوارض موجود، می تواند باعث تشدید عوارض می شود.