با افزایش سن، درد زانو بهطور طبیعی ایجاد میشود. بااینحال، سن تنها عامل پشت زانو درد نیست. امروزه حتی افراد 30 تا 40 ساله نیز درد زانو را تجربه میکنند که بیشتر بهدلیل اضافهوزن و سبک زندگی کمتحرک است.
مفصل زانو که گستردهترین و پیچیدهترین مفصل بدن انسان است، بهعنوان مفصلی که وزن بدن را تحمل میکند، نقشی حیاتی در کارهای روزمره ایفا میکند. این مفصل درصورت فعالیت بیشازحد دچار انحطاط و آسیب میشود.
در طول فعالیتهایی مانند بالا رفتن از پلهها، فشار روی مفصل زانو میتواند تا چهار برابر وزن بدن باشد. علاوهبراین، در طول فعالیتهایی مانند دویدن یا پریدن، این فشار میتواند تقریباً هشت برابر افزایش یابد.
با افزایش سن چه اتفاقی برای مفاصل میفتد؟
با افزایش سن، مفاصل شما بهدلیل حرکات تکراری شروع به زوال میکنند و کشش و قدرت تاندونها و رباطهای خود را از دست میدهید. غضروف (بافتی که مفاصل را میپوشاند و به آنها اجازه میدهد بهآرامی حرکت کنند) بازسازی یا رشد مجدد نمیکند، بنابراین سایش طبیعی در طول زمان اتفاق میفتد و این مسئله باعث میشود حرکت مفصل محدودتر و انعطافپذیری آن کمتر شود. درواقع، مطالعهای بر روی انعطافپذیری نشان داد وقتی هم مردان و هم زنان به سن 30 تا 40سالگی میرسند، انعطافپذیری بهطور قابل توجهی کاهش مییابد.
علاوهبراین، زمانی که وارد 30 و 40سالگی میشوید و مشغول شغل و خانواده خود هستید، معمولاً فعالیت بدنی کاهش مییابد و وزن افزایش مییابد. این ترکیب، فشار بیشتری را به مفاصل شما وارد میکند. تحقیقات نشان میدهند اولین مفاصلی که دچار مشکل میشوند، در نیمه پایینی بدن شما قرار دارند. آنها بیشترین وزن را تحمل میکنند و حرکات تکراری بیشتری را نسبت به سایر مفاصل انجام میدهند.
درنتیجه غضروفها شروع به ساییدگی و متورم شدن میکنند. روند طبیعی پیری و استرس تجمعی روی مفاصل شما شروع به ایجاد درد میکند. این وخامت درنهایت میتواند منجر به استئوآرتریت (شایعترین شکل آرتریت) شود.
علل شایع زانو درد در میان جوانان
نشستن طولانیمدت در وضعیت نامناسب یا انجام حرکات مکرر میتوانند منجر به درد زانو شوند. این مسئله میتواند منجر به نرم شدن غضروف زیر کاسه زانو شود که نتیجه کندرومالاسی کشکک زانو است که شامل نرم شدن غضروف زیر کاسه زانو میباشد. درد و سفتی میتواند بهویژه هنگام بلند شدن، پس از نشستن طولانیمدت یا بالا رفتن از پلهها افزایش یابد.
اضافهوزن نیز دلیل اصلی بسیاری از مشکلات سلامتی ازجمله درد زانو است. ممکن است اضافهوزن بهعنوان مشکلی بالقوه در نظر گرفته نشود اما افرادی که اضافهوزن دارند درمعرض خطر بالای ابتلا به آرتروز اولیه هستند؛ زیرا اضافهوزن بدن فشار بیشتری به مفصل زانو وارد میکند و درنتیجه باعث درد و ناراحتی در زانو میشود.
یکی دیگر از علل شایع زانودرد، آسیبهای ورزشی هستند. درگیر شدن در فعالیتهای فیزیکی شدید یا ورزشهای تماسی (مانند فوتبال و بدمینتون) میتواند منجر به ساییدگی و پارگی مفصل زانو شود. برخی از آسیبهای ورزشی رایج شامل پارگی رباط (مانند پارگی رباط صلیبی قدامی)، پارگی مینیسک و تاندونیت کشکک هستند.
غذاهایی که باید برای درد مفاصل از آنها اجتناب کرد
همانطور که برخی غذاها به تسکین درد مفاصل کمک میکنند، برخی دیگر نیز میتوانند آن را بدتر کنند. کلید این است که از غذاهایی که میتوانند منجر به التهاب شوند، اجتناب کنید. این به معنای دوری از غذاهای سرخشده، گوشت قرمز، نوشیدنیهای شیرینشده با شکر و کربوهیدراتهای تصفیه شده است. اجتناب از این غذاها همچنین به شما در حفظ وزن سالم کمک کرده و فشار کمتری بهطور کلی بر مفاصل شما وارد میکند.
چه ویتامینهایی برای آرتروز و درد مفاصل خوب هستند؟
برخی ویتامینها و مکملهای اساسی میتوانند به سالمتر نگه داشتن مفاصل شما کمک کنند. بهعنوان مثال، ویتامین دی به تقویت استخوانهای شما کمک میکند؛ زیرا به بدن در جذب کلسیم کمک میکند. تحقیقات همچنین نشان دادهاند که ویتامین دی میتواند التهاب را که یکی از دلایل اصلی درد مفاصل است، کاهش دهد.
اسیدهای چرب امگا ۳ نیز عامل ضدالتهابی مؤثر هستند. این مواد اغلب در مغزها و دانهها، روغنهای گیاهی (مانند روغن بذر کتان، سویا و کانولا) و در روغن ماهی (بهویژه از ماهیهای چرب آب سرد مانند سالمون، تن، ماهی خالخالی و شاهماهی) یافت میشوند.
جلوگیری از زانو درد
روشهای زیر به جلوگیری از زانو درد کمک میکنند:
- وزن خود را تحت کنترل نگه دارید تا فشار وارده بر مفاصل زانو کاهش یابد.
- از انواع غذاهای غنی از پروتئین و اسیدهای چرب امگا 3 مانند ماهی، آجیل، دانهها و گوشت بدون چربی استفاده کنید.
- همانطور که برخی از غذاها به کاهش درد مفاصل کمک میکنند، غذاهای دیگری نیز وجود دارند که میتوانند آن را بدتر کنند. نکته کلیدی این است که از غذاهایی که میتوانند منجر به التهاب شوند اجتناب کنید. این بدان معناست که از مصرف غذاهای سرخشده، گوشت قرمز، نوشیدنیهای شیرینشده با شکر و کربوهیدراتهای تصفیهشده اجتناب کنید. پرهیز از این غذاها همچنین به شما کمک میکند وزن سالمی داشته باشید و بهطور کلی فشار کمتری بر مفاصل شما وارد شود.
- برخی از ویتامینها و مکملهای اساسی میتوانند به حفظ سلامت مفاصل شما کمک کنند. بهعنوان مثال، ویتامین دی به تقویت استخوانهای شما کمک میکند؛ زیرا به بدن در جذب کلسیم کمک میکند. تحقیقات همچنین نشان دادهاند که ویتامین دی میتواند التهاب را که یکی از دلایل اصلی درد مفاصل است، کاهش دهد. اسیدهای چرب امگا 3 نیز عاملی ضدالتهابی و مؤثر هستند. این اسیدها اغلب در آجیلها و دانهها، روغنهای گیاهی (مانند دانه کتان، سویا و روغن کانولا) و در روغن ماهی (بهویژه از ماهیهای چرب آب سرد مانند سالمون، تن، ماهی خال مخالی و شاه ماهی) یافت میشوند.
- از دویدن یا راه رفتن بر روی سطوح سخت خودداری کنید؛ زیرا این کار میتواند باعث تشدید فشار بر روی زانو شود.
- گرم کردن و کشش مناسب قبل از فعالیت بدنی میتوانند به جلوگیری از آسیبهای مرتبط با ورزش کمک کنند.
- کفش مناسب بپوشید.
- برای بهبود انعطافپذیری، یوگا را بهطور منظم تمرین کنید و تمرینات تقویتی عضلات چهارسر ران و همسترینگ را در برنامه روزانه خود بگنجانید تا ثبات مفصل زانو را افزایش دهید.
- تنظیمات ارگونومیک و بررسیهای مکرر وضعیت بدن میتوانند به جلوگیری از درد زانو کمک کنند.
- به یاد داشته باشید که تشخیص زودهنگام برای جلوگیری از عوارض و اطمینان از مداخله به موقع مهم است.
بسیاری از بیماریهای زانو را میتوان ازطریق اقدامات محافظهکارانه مانند استراحت، داروها، فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی برطرف کرد. برای مواردی که شامل آسیب رباط و آسیب شدیدتر هستند، ممکن است جراحی لازم باشد.
علائمی که نشان میدهند در آینده به جراحی تعویض مفصل زانو نیاز دارید چیست؟
وقتی زانو درد بسیار غیرقابل تحمل میشود، فعالیتهای روزانه شما را محدود کرده و هیچ مقدار مسکن و درمانهای محافظهکارانهای مانند فیزیوتراپی و کاهش وزن به شما کمک نمیکنند. این مسئله نشان میدهد به جراحی نیاز خواهید داشت. معمولاً درد زانو در قسمت جلوی زانو رخ میدهد و بهصورت مزمن و شدید است. در این شرایط به مرحله نهایی آرتروز زانو رسیدهاید و باید درخصوص انجام جراحی تعویض مفصل زانو با پزشک خود مشورت کنید.
چه زمانی برای درد زانو باید به پزشک مراجعه کرد؟
گاهیاوقات میتوان درد زانوی خود را بدون جراحی و با استفاده از داروهای ضدالتهابی، استراحت، یخدرمانی، فشردهسازی و بالا بردن پاها یا انجام فعالیتهای ورزشی درمان کرد. اما اگر هیچ کدام از این روشها کمکی نکردند یا علائم دیگری مانند تورم، قرمزی، حساسیت یا گرمی اطراف مفصل را مشاهده کرده یا آسیبی را تجربه کردید که باعث درد شدید، تورم ناگهانی یا از دست دادن حرکت در مفصل شد، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کنید.
جمعبندی
با افزایش سن بهدلیل کاهش فعالیت، افزایش وزن و زوال غضروفها بهخاطر انجام حرکات تکراری، درد زانو را تجربه میکنید. روشهای زیادی ازجمله استفاده از کمپرس یخ، استفاده از کفشهای مناسب، افزایش انعطافپذیری، کاهش وزن و ... به کاهش درد زانو کمک میکنند. اما در صورتی که هیچ کدام از این روشها مؤثر واقع نشوند، انجام عمل جراحی تعویض مفصل زانو توسط پزشک توصیه میشود. درصورت نیاز به جراحی به دکتر علیرضا جواهری مراجعه کنید و از تجربه و مهارت او درزمینه جراحی مفاصل زانو و لگن بهرهمند شوید.
منابع
cnalifestyle.channelnewsasia.com
سوالات متداول
زانودرد در این سن اغلب بهدلیل فرسایش طبیعی مفاصل و کاهش تدریجی انعطافپذیری غضروفها رخ میدهد. سبک زندگی کمتحرک، افزایش وزن و آسیبهای ورزشی قدیمی که در جوانی به درستی درمان نشدهاند نیز میتوانند در این زمان خود را نشان دهند.
مطالب مشابه
پارگی رباط داخلی زانو به آسیب دیدن رباط اصلی در بخش داخلی زانو اشاره دارد. این آسیب میتواند جزئی (پارگی برخی از فیبرهای رباط) یا کامل (رباط به دو بخش مجزا پاره میشود) باشد.یکی از آسیبهای شایع زانو است که اغلب در ورزشکاران رشتههایی مانند فوتبال، بسکتبال و اسکی اتفاق میفتد.
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.