منیسکها ساختارهای فیبروغضروفی نرم در زانو هستند که مانند ضربهگیر برای ساق پا، زانو و لگن عمل کرده و به عمق بخشیدن به پلاتو تیبیا، بهبود مفصل استخوان ران روی استخوان درشتنی، تثبیت زانو و جذب شوک کمک میکنند. منیسک داخلی بهطور خاص تقریباً شکلی نیمدایرهای را تشکیل میدهد و 50-60٪ از سطح مفصلی بین کندیل درونی ران (فمور) و پلاتو تیبیا داخلی را میپوشاند. منیسک داخلی مانند یک فنجان مکنده عمل میکند و استخوان درشتنی و ران را در کنار هم در مفصل نگه می دارد. مینیسک داخلی دارای منبع خونرسانی است و ازطریق اعصاب تیبیال خلفی، اعصاب ابتوراتور (سدادی) و فمورال تحریک میشود. منیسک داخلی در قسمت داخلی پلاتو تیبیا قرار دارد.
آناتومی
منیسک داخلی تقریباً 1.4 اینچ (3.5 سانتیمتر) طول دارد. ضخامت آن از خلفی به قدامی یکسان است. مینیسک داخلی را میتوان به پنج ناحیه قدامی- خلفی تقسیم کرد. منطقه 1 به چسبندگی ریشه قدامی اشاره دارد. ناحیه 2a و 2b به ناحیه قدامی میانی بین مرز خلفی ریشه قدامی و مرز قدامی رباط جانبی داخلی سطحی اشاره دارد. منطقه 3 به بخشی از منیسک داخلی اشاره دارد که در کنار رباط جانبی داخلی قرار دارد. منطقه 4 به شاخ خلفی و منطقه 5 به ریشه خلفی اشاره دارد.
مینیسک داخلی ازطریق شاخ قدامی و شاخ خلفی به پلاتو تیبیا متصل میشود. شاخ قدامی منیسک داخلی به سطح قدامی درشتنی در پلاتو تیبیا چسبیده است. شاخ قدامی با الیاف رباط عرضی و رباط صلیبی قدامی روی درشتنی ادغام میشود. شاخ خلفی منیسک داخلی محکم به قسمت خلفی کپسول مفصلی چسبیده است. منیسک داخلی به رباط جانبی داخلی متصل میشود و تحرک آن را محدود میکند. مینیسک داخلی هیچ چسبندگی مستقیمی به هیچ عضلهای ندارد، اما اتصالات غیرمستقیم کپسول به نیمه غشایی ممکن است باعث ایجاد انقباض شاخ خلفی شوند.
در مقایسه با مینیسک جانبی، مینیسک داخلی هلالی سیشکل است که از نظر اندازه و ضخامت تغییرپذیری کمتری دارد و قسمت کوچکتری از پلاتو تیبیا را میپوشاند. منیسک داخلی در قسمت قدامی، توسط رباط عرضی و کشکک بهطور مستقیم یا رباط کشککی به منیسک جانبی متصل میشود.
منیسک داخلی سطح بیشتری از استخوان درشتنی را در مقایسه با منیسک جانبی میپوشاند. منیسک داخلی از بیرون ضخیمتر و در داخل نازکتر است و در مقطع بهصورت مثلث (از جلو یا عقب) ظاهر میشود. هر دو منیسک فضای بین استخوانهای ساق پا را پر میکنند و استخوان ران را بالشتک میکنند تا بر روی استخوان درشتنی لیز نخورد یا ساییده نشود.
بهطور کلی، درست مانند منیسک جانبی، منیسک داخلی برای گشاد و عمیق کردن سطح مفصلی استخوان درشتنی عمل میکند تا هماهنگی با کندیلهای فمورال را بهبود بخشد. هماهنگی بهبودیافته مفصل کمک میکند تا بار واردشده بر روی مفصل پخش شود و استخوانهای زیرین بهصورت بالشتک عمل کرده و از آسیب به مفصل زانو محافظت کنند.
خونرسانی منیسک داخلی
خونرسانی منیسکها عمدتاً از شریانهای تناسلی داخلی، جانبی و میانی منشأ میگیرد. این سه شریان شاخههایی از شریان پوپلیتئال (رگی خونی که پشت مفصل زانو قرار دارد) هستند. نواحی اولیه عروقی، قسمتهای فوقانی و تحتانی منیسک هستند که تنها 10 تا 30 درصد منیسک را دریافتکننده مستقیم خون میکنند. بخش باقیمانده از منیسک داخلی با مواد مغذی ازطریق انتشار مایع سینوویال پر میشود. بهدلیل عدم خونرسانی مستقیم به بیشتر ساختار، منیسک داخلی پس از آسیب یا در طول فرایند پس از عمل در بهبودی مشکل دارد.
عصبرسانی منیسک داخلی
مینیسک داخلی توسط شاخههای عصب تیبیال خلفی و شاخههای انتهایی اعصاب ابتوراتور و فمورال عصبرسانی میشود. رشتههای عصبی به هم متصل میشوند و کپسول مفصلی را عصبرسانی میکنند. شاخهای قدامی و خلفی منیسک داخلی با پایانههای عصبی آزاد (گیرندههای درد) و سه گیرنده مکانیکی مختلف (پایانههای عصبی روفینی، گیرندههای پاچینی و اندامهای وتری گلژی) عصبرسانی میشوند. این گیرندههای مکانیکی مختلف به حمایت از مفصل زانو و سازگاری با حرکات مختلف کمک میکنند.
عکسهای واقعی منیسک داخلی
در زیر تصاویر واقعی منیسک داخلی نشان داده شدهاند:
آسیبهای مینیسک داخلی
آسیبهای منیسک میتوانند در جمعیت بیماران جوان و مسن رخ دهند. صدمات در جمعیت جوان در نتیجه یک آسیب تروماتیک حاد رخ میدهند. شکایت رایج در بین بیماران، درد فوری و تیز در ناحیه داخلی زانو پس از آسیب است. شایعترین مکانیسم آسیب منیسک در این جمعیت، پیچخوردگی بر روی زمین است که میتواند ازطریق فعالیتهای ورزشی یا برخورد مستقیم با فرد دیگر رخ دهد. آسیب به منیسک بهدلیل نیروهای چرخشی است که به زانوی خمیده وارد میشود. صدمات در جمعیت مسن بهدلیل تغییرات دژنراتیو در طول زمان اتفاق میفتند.
انواع پارگی منیسک در زیر ذکر شدهاند:
- طولی
- شعاعی
- دسته سطلی
- فلپ
- افقی
- دژنراتیو
پارگی مینیسک میتواند درنتیجه ضربه جانبی به زانو ایجاد شود. بیماران معمولاً با شکایت از درد داخلی زانو در امتداد خط مفصل، تورم داخلی و قفل شدن زانو (نمیتوانند زانوی خود را بهطور کامل باز کنند) به پزشک مراجعه میکنند. آسیبهای همزمان رباط داخلی زانو و رباط صلیبی قدامی اغلب در کنار آسیبهای منیسک داخلی بهدلیل نزدیکی مینیسک به این رباطها رخ میدهند. بهطور کلی، پارگی ریشه منیسک کمتر از پارگی بدنه منیسک است.
برای اطلاعات بیشتر مطلب تصاویر و عکس منیسک پاره را مطالعه کنید.
اگر علائم زیر سه نشانه یا نشانههای بیشتر مشاهده کردید، تشخیص آسیب منیسک داخلی قطعی در نظر گرفته میشود:
- حساسیت در یک نقطه روی خط مفصل داخلی
- درد در ناحیه خط مفصل داخلی در حین هایپراکستنشن مفصل زانو
- درد در ناحیه خط مفصل داخلی در هنگام هایپرفلکسیون (فراخمیدگی) مفصل زانو
- درد در حین چرخش بیرونی پا و پایین ساق زمانی که زانو در زوایای مختلف در حدود 70 تا 90 درجه خم میشود.
- ضعف یا آتروفی عضله چهار سر ران
تشخیص آسیب مینیسک داخلی را میتوان بر اساس آزمایشهای ویژه ازجمله اشعه ایکس یا امآرآی انجام داد.
جمعبندی
منیسک داخلی زانو ساختار نیمدایرهای شکلی در مفصل زانو است که بخش وسیعی (حدود 50-60٪) از سطح مفصلی داخلی استخوان درشتنی را میپوشاند. این ساختار از نظر آناتومیکی به پنج منطقه مجزا تقسیم میشود که شامل ریشههای قدامی و خلفی بهعنوان نقاط لنگرگاه اصلی و ناحیه مجاور رباط جانبی داخلی (منطقه 3) بهعنوان تنها بخش دارای اتصال کامل به کپسول مفصلی است. شاخ خلفی منیسک داخلی از اهمیت عملکردی بالایی برخوردار است؛ زیرا در حین خم شدن عمیق زانو بیشترین بارگذاری و تنش را تحمل میکند، که این امر در ارزیابی آسیبها، بهویژه پارگیهای ریشه خلفی، و طراحی برنامههای توانبخشی پس از جراحی اهمیت ویژهای دارد.
منابع
سوالات متداول
آسیبهای مختلفی میتوانند باعث پارگی شاخ خلفی منیسک داخلی شوند. یکی از شایعترین علل این است که وقتی فردی رباط صلیبی قدامی (ACL) خود را پاره میکند، زانو به لغزش به سمت جلو ادامه میدهد و بهطور ثانویه باعث پارگی شاخ خلفی منیسک داخلی میشود. همچنین، خم شدن عمیق زانو تنش قابل توجهی بر شاخ خلفی وارد میکند و میتواند منجر به پارگی شعاعی، محیطی یا ریشهای شود. علاوهبراین، چون منیسک داخلی در شاخ خلفی خود فشار زیادی را متحمل میشود، با افزایش سن، پارگیهای دژنراتیو شاخ خلفی میتواند بهدلیل تغییرات ناشی از فرسایش و ساییدگی رخ دهند.
مطالب مشابه
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.
آسیبهای وارده به زانوها میتوانند در اثر رگ به رگ شدن یا پارگی رباطها یا استفاده از بیشازحد از زانو اتفاق بیفتند. زانو بزرگترین مفصل در بدن انسان است. این مفصل، ساق پا را به ران متصل میکند و به شما اجازه میدهد راه بروید، بدوید، بپرید، برقصید و در سایر فعالیتهای روزانه شرکت کنید.