اگر آرتروز دارید، باید بدانید رژیم غذایی تأثیر قابل توجهی بر سلامتی شما میگذارد. رابطه بین سلامت مفاصل و رژیم غذایی به اندازه سایر بیماریها، مانند دیابت یا بیماری قلبی، واضح نیست. اما با گذشت زمان، کیفیت غذایی که میخورید بر سلامت غضروف، مایع سینوویال (مایع سینوویال مفاصل را روان کرده و تحرک را آسانتر میکند)، بافتها و میزان التهاب بدن شما تأثیر میگذارد.
دانستن اینکه کدام غذاها با پیشرفت سریعتر آرتروز مرتبط هستند میتواند به شما در حفظ سطح فعالیت و کیفیت زندگی خود با افزایش سن کمک کند.
در ادامه به بررسی مواد غذاییای که افراد مبتلا به استئوآرتریت باید از مصرف آنها اجتناب کنند، میپردازیم. این غذاها اغلب منجر به التهاب، تحریک بیماری و تشدید درد میشوند.
شکر
شکر افزوده در بسیاری از غذاهای فراوریشده مانند محصولات پختهشده، نوشیدنیهای شیرینشده با شکر و آبنبات وجود دارد. چاشنیهایی مانند سس باربیکیو نیز حاوی مقادیر زیادی شکر اضافهشده هستند.
تحقیقات مصرف بیشازحد شکر را با افزایش التهاب و احتمال بیشتر چاقی مرتبط دانستهاند. افزایش مصرف شکر میتواند سلامت مفاصل شما را تضعیف کند.
حتما بخوانید: تاثیر چاقی و اضافه وزن بر آرتروز
نمک
نمک بخش مهمی از رژیم غذایی سالم است؛ زیرا به عملکرد صحیح بدن شما کمک میکند. مصرف نمک بیشازحد میتواند باعث حفظ بیشازحد مایعات شود. این مسئله، بهنوبه خود باعث افزایش التهاب و تورم در مفاصل میشود.
بیشتر سدیم رژیم غذایی (حدود 70٪) از غذاهای فراوریشده و آماده به دست میآید. بنابراین راهی آسان برای کنترل میزان مصرف سدیم این است که برچسبهای تغذیهای روی مواد غذایی را بررسی کنید.
هنگام خرید از ستون «درصد ارزش روزانه (DV)» استفاده کنید. پنج درصد DV یا مقادیر کمتر به معنی سدیم کم است. 20 درصد یا بیشتر به معنی سدیم خیلی زیاد است.
چربیهای اشباعشده و چربیهای ترانس
رژیم غذایی سرشار از چربی اشباعشده با افزایش التهاب در بدن همراه است. غذاهایی که چربی اشباع بالایی دارند شامل کره، گوشت قرمز، گوشتهای فراوریشده، لبنیات پرچرب، فست فود، غذاهای سرخشده و نارگیل هستند.
مقادیر کمی اسیدهای چرب ترانس بهطور طبیعی در برخی از محصولات حیوانی وجود دارند. همچنین میتوان آن را بهطور مصنوعی در طول پردازش ایجاد کرد و برای افزودن بافت، طعم و افزایش عمر مفید مورد استفاده قرار داد.
چربی ترانس سطوح «کلسترول بد» (لیپوپروتئین با چگالی کم یا LDL) را افزایش میدهد. این چربیها ارتباط نزدیکی با التهاب سیستمیک دارند.
کربوهیدراتهای تصفیهشده
در طی فراوری، فیبر و مواد مغذی از دانهها حذف میشوند و بیشتر ارزش غذایی آنها را از بین میبرند. آرد سفید و برنج کربوهیدراتهای سادهای هستند که راحتتر هضم و جذب جریان خون شده و باعث افزایش قند خون میشوند.
بسیاری از غذاهای دارای غلات تصفیهشده مانند غلات صبحانه، محصولات پختهشده، تنقلات و شیرینیها به شدت با شکر، نمک و چربی اضافهشده پردازش میشوند. این مواد غذایی برای افراد مبتلا به آرتروز مضر هستند.
اسیدهای چرب امگا 6
دو اسید چرب غیراشباع اصلی در رژیم غذایی وجود دارند: اسیدهای چرب امگا 3 و اسیدهای چرب امگا 6. هر کدام از این اسیدها تأثیر متفاوتی روی بدن دارند.
اسیدهای چرب امگا 3 خاصیت ضدالتهابی ایجاد میکنند درحالیکه اسیدهای چرب امگا 6 خاصیت پیشالتهابی دارند.
بهطور کلی، آمریکاییها تمایل به مصرف بیشازحد اسیدهای چرب امگا 6 و اسیدهای امگا 3 بسیار کمی دارند. اگر به آرتروز مبتلا هستید، میتوانید با مصرف بیشتر سویا، ذرت، روغن گلرنگ، روغن آفتابگردان، روغن کانولا، مرغ و دانهها این عادت را تغییر دهید. بهجای گوشت قرمز، نیاز خود به پروتئین را با مقدار بیشتری از لبنیات، حبوبات و آجیل تأمین کنید. (آجیل و حبوبات شبیه هم هستند، اما حبوبات دانههای خود را در غلافهایی مانند نخود و لوبیا سبز ذخیره میکنند.)
لبنیات
محصولات لبنی پرچرب سرشار از چربیهای اشباعشده بوده و با افزایش سطح التهاب همراه هستند.
برخی از محصولات لبنی مانند بستنی، ماست شیرین و شیر شکلاتی، علاوه بر چربی زیاد، قند زیادی نیز دارند. ترکیبی از چربی و قند بالا در این محصولات لبنی باعث التهاب میشود.
الکل و تنباکو
مصرف مزمن الکل با التهاب سیستمیک همراه است که بهمرور زمان به بدن آسیب میرساند.
CDC مصرف متوسط الکل را برای کاهش خطرات سلامتی کوتاهمدت و بلندمدت توصیه میکند. بهطور کلی بیش از یک نوشیدنی در روز برای زنان و دو نوشیدنی در روز برای مردان توصیه نمیشود.
برخی از نوشیدنیهای الکلی نیز حاوی قند بالایی هستند که بر اثر التهابی آنها میافزاید.
مصرف تنباکو نیز باعث افزایش التهاب در بدن میشود. درحالیکه ترک سیگار یا الکل ممکن است دشوار باشد، اثرات طولانیمدت آن برای افراد مبتلا به آرتروز مفید است و ممکن است باعث بهبود خواب آنها شود.
مونوسدیم گلوتامات (MSG)
مونوسدیم گلوتامات نوعی افزودنی غذایی است که بهعنوان تقویتکننده طعم عمل میکند. این افزودنی اغلب در غذاهای چینی، سوپها، گوشتهای فراوریشده و غذاهای کنسروشده استفاده میشود.
برخی از مطالعات تحقیقاتی به ارتباط احتمالی بین مونوسدیم گلوتامات و اثرات منفی سلامتی مانند سردرد، تعریق، حالت تهوع، التهاب و ضعف اشاره کردهاند.
تحقیقات درمورد اثرات MSG قطعی نیستند. اما اگر التهاب زیادی را تجربه میکنید، بهتر است مصرف آن را در رژیم غذایی خود محدود کنید و سپس به دقت مراقب هرگونه تغییر در سلامتی خود باشید.
گوشت قرمز و غذاهای سرخشده
غذاهای سرخشده و گوشت قرمز حاوی سطوح بالایی از محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs) هستند که برای تحریک التهاب شناخته شدهاند. گوشت قرمز همچنین سرشار از چربیهای اشباعشده است که به کلسترول بالا کمک میکند و ممکن است التهاب مفاصل را بدتر کند.
غذاهای فراوریشده
غذاهای بسیار فراوریشده مانند غذاهای منجمد، گوشتهای فراوریشده، محصولات پختهشده، فستفود و میانوعدههای بستهبندیشده معمولاً حاوی غلات تصفیهشده، قندهای افزوده، نمک و چربی هستند تا ماندگاری و طعم آنها حفظ شود. همه این مواد میتوانند التهاب را افزایش دهند. خوردن رژیم غذایی حاوی غذاهای بسیار فرآوریشده با افزایش چاقی و مقاومت به انسولین مرتبط است که میتواند به طور غیرمستقیم علائم آرتروز را بدتر کند.
غذاهای حاوی گلوتن
گلوتن، پروتئینی است که در غلاتی مانند گندم، جو و چاودار یافت میشود. برخی تحقیقات نشان دادهاند که رژیم غذایی بدون گلوتن ممکن است به افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید با کاهش التهاب کمک کند. مطالعات همچنین ارتباطی بین افراد مبتلا به بیماری سلیاک (بیماری خودایمنی که در آن گلوتن باعث التهاب در روده و سایر نقاط بدن میشود) و آرتریت روماتوئید پیدا کردهاند. بااینحال، همه به گلوتن حساس نیستند.
پورینها
پورینها، موادی هستند که بهطور طبیعی در بدن وجود دارند و در برخی غذاها نیز یافت میشوند. وقتی بدن پورینها را تجزیه میکند، اسید اوریک تولید میشود. هنگامی که بدن اسید اوریک بیشازحد داشته باشد، سطح آن در خون افزایش مییابد و ممکن است کریستالهایی در مفاصل تشکیل شود.
غذاها و نوشیدنیهای سرشار از پورین عبارتاند از:
- نوشیدنیهای الکلی
- برخی ماهیها، غذاهای دریایی و صدفها، ازجمله ماهی آنچوی، ساردین، شاهماهی، صدف سیاه، ماهی کاد، صدف اسکالوپ، قزلآلا
- گوشتها، مانند بیکن، بوقلمون، گوشت گوساله و گوزن
- گوشت احشام مانند جگر
محصولات نهایی گلیکاسیون پیشرفته (AGEs)
AGEs میتوانند به التهاب و استرس اکسیداتیو کمک کنند، که ممکن است باعث آرتروز و بسیاری از بیماریهای دیگر شود یا آنها را بدتر کند. AGEs مولکولهایی هستند که از واکنش بین قندها، پروتئینها یا چربیها تشکیل میشوند. آنها بهطور طبیعی در غذاهای حیوانی خام وجود دارند و با برخی روشهای پخت، به ویژه در دمای بالا و رطوبت کم، تشکیل میشوند.
غذاهای حاوی AGEs بالا عبارتاند از:
- پروتئین حیوانی پرچرب که سرخشده، برشتهشده، گریلشده یا کبابی شده، مانند بیکن، استیک، مرغ، سالمون و هاتداگ
- سیبزمینی سرخکرده
- پنیرهای کهنه و سفت
- کراکر، چیپس و کوکیهایی که با حرارت خشک تهیه شدهاند
- کره
- مارگارین
- مایونز
جایگزینی غذاهای سرشار از AGEs با غذاهای فرآورینشده مانند میوهها، سبزیجات، لوبیا و ماهی ممکن است خطر التهاب و استرس اکسیداتیو را کاهش دهد.
قهوه
ازآنجاییکه قهوه دارای آنتیاکسیدانهایی به نام پلیفنول است، ممکن است به برخی از اشکال آرتریت مانند نقرس کمک کند. بااینحال، تحقیقات درمورد اینکه آیا قهوه ممکن است خطر ابتلا به برخی از اشکال آرتریت، مانند آرتریت روماتوئید و آرتروز را افزایش دهد، متناقض است. بهتر است در مصرف کافئین دقت کنید، بنابراین قهوه را در حد اعتدال (بیش از 1 یا 2 فنجان در روز) بنوشید و از افزودن خامه، شکر و شربت خودداری کنید.
آسپارتام
آسپارتام شیرینکنندهای است که حدود 200 برابر شیرینتر از شکر است. بسیاری از مردم از غذاهای حاوی آسپارتام برای کاهش مصرف قند خود استفاده میکنند. رژیم غذایی سرشار از قند با طیف وسیعی از مشکلات سلامتی، ازجمله مشکلات قلبی، دیابت نوع 2 و چاقی مرتبط است. اما استفاده از آسپارتام ممکن است مشکلات خاص خود را داشته باشد. بهعنوان مثال، مطالعهای در سال 2025 نشان داد که آسپارتام سطح انسولین را افزایش میدهد و باعث التهاب ناشی از انسولین میشود. مطالعات دیگر نیز نشان دادهاند که آسپارتام با التهاب روده و مغز مرتبط است. اگر غذاهای حاوی آسپارتام مصرف میکنید، باید مراقب باشید که آنها را با غذاهای شیرین جایگزین نکنید؛ زیرا این کار نیز میتواند التهاب را افزایش دهد. میتوانید از شیرینکنندهای متفاوت استفاده کنید یا بهطور کلی مصرف غذاهای شیرین را کاهش دهید.
غذاهای حاوی کازئین
کازئین پروتئینی لبنی است که در شیر، پنیر و سایر محصولات لبنی یافت میشود. کازئین بهآرامی هضم میشود و گاهیاوقات توسط ورزشکاران در شب برای تسهیل سنتز پروتئین عضلانی در طول خواب ترجیح داده میشود. اما برخی مطالعات نشان میدهند که کازئین ممکن است التهاب را افزایش دهد. نوع خاصی از کازئین به نام کازئین بتا A1 در چند مطالعه با التهاب روده مرتبط است. کازئین بتا A1 در اکثر شیرهای فروختهشده در ایالات متحده یافت میشود. برخی مطالعات همچنین نشان دادهاند افرادی که شیر A2 مینوشند، التهاب کمتری را تجربه میکنند. شیر A2 قابل هضمتر از شیر A1 در نظر گرفته میشود، اما یافتن آن در برخی سوپرمارکتها دشوارتر است. تحقیقات بیشتری برای درک کامل ارتباط بین التهاب آرتریت و کازئین مورد نیاز هستند. اما اگر پس از مصرف شیر علائمی را تجربه میکنید، ممکن است بخواهید به شیر A2 روی بیاورید تا ببینید آیا کمکی میکند یا خیر.
نایتشیدها
نایتشیدها گروهی از سبزیجات هستند که حاوی سولانین هستند. مقدار کمی از ترکیب سمی که بیشتر در برگها و ساقهها یافت میشود. اگرچه مطالعات روی موشها در دهههای گذشته نشان دادند که این سبزیجات التهاب روده را افزایش میدهند، مطالعات اخیر خلاف آن را نشان دادهاند و مطالعات حیوانی همیشه به انسان تعمیم نمییابند. بااینحال، نگرانیها درمورد نایتشیدها همچنان وجود دارند. بنیاد آرتریت پیشنهاد میکند که اگر شک دارید به نایتشیدها حساس هستید، سعی کنید به مدت دو هفته از مصرف آنها خودداری کنید تا ببینید آیا تغییری در علائم آرتریت شما ایجاد میشود یا خیر.
جمعبندی
استئوآرتریت بیماری دژنراتیو مفصلی است که باعث سائیدگی و فرسایش مفاصل میشود. چاقی یکی از عوامل خطر برای آرتروز است؛ زیرا وزن اضافی بر مفاصل فشار وارد میکند. بهطور مشابه، مهم است که هنگام ابتلا به آرتروز مراقب آنچه میخورید باشید؛ زیرا غذای نامناسب میتواند باعث افزایش وزن بیشازحد شود. همچنین رژیم غذایی ناسالم میتواند منجر به التهاب شود که به مفاصل فشار وارد میکند. بنابراین توجه به رژیم غذایی و مصرف غذاهای سالم از بدتر شدن علائم آرتروز جلوگیری میکند.
منابع
سوالات متداول
رژیم غذایی متعادل که طیف وسیعی از آنتیاکسیدانها و سایر مواد مغذی را فراهم میکند، برای هر کسی که آرتروز دارد، مفید است. این به معنای تمرکز بر میوهها و سبزیجات تازه، غلات کامل و روغنهای سالم مانند روغن زیتون است. به فکر امتحان کردن رژیم غذایی مدیترانهای باشید.
مطالب مشابه
پارگی رباط داخلی زانو به آسیب دیدن رباط اصلی در بخش داخلی زانو اشاره دارد. این آسیب میتواند جزئی (پارگی برخی از فیبرهای رباط) یا کامل (رباط به دو بخش مجزا پاره میشود) باشد.یکی از آسیبهای شایع زانو است که اغلب در ورزشکاران رشتههایی مانند فوتبال، بسکتبال و اسکی اتفاق میفتد.
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.