شکستگی زانو چیست و چگونه ایجاد میشود؟
مفصل زانو ازجمله بزرگترین مفصلهای بدن است که تحمل بخش زیادی از وزن بدن را برعهده دارد. از این رو در مقایسه با سایر مفاصل بدن بیشتر در معرض آسیبدیدگی ازجمله شکستگی قرار میگیرد.
شکستگی زانو یکی از ناگوارترین اتفاقاتی است که ممکن است برای یک فرد در طول زندگی خود بیفتد. ازآنجاییکه بهدنبال شکستگی ممکن است دیگر اجزای زانو نیز آسیب ببینند، قبل از بررسی علائم، علت و روشهای درمان شکستگی زانو ابتدا کمی شما را با آناتومی مفصل زانو آشنا میکنیم.
اگر به آناتومی مفصل زانو توجه کرده باشید، در اطراف این مفصل چهار استخوان مهم وجود دارند که دو استخوان تشکیلدهنده این مفصل در قسمت بالایی، انتهایی و پایینی استخوان قرار گرفته و دو استخوان درشتنی و نازکنی در پایین مفصل زانو قرار گرفتهاند.
استخوان چهارم این مفصل را استخوان کشکک تشکیل میدهد که در قسمت جلوی مفصل زانو در تقاطع استخوان ران و استخوان ساق پا قرار گرفته است. این استخوان علاوه بر نقش دفاعی و محافظتی از مفصل زانو، ارتباط میان ماهیچه ران و ساق پا را فراهم میکند.
مینیسک، عروق و اعصاب پوست، لیگمانها یا رباطها از دیگر اجزایی هستند که در اطراف زانو قرار گرفتهاند و هر یک وظایف متعددی را بر عهده دارند.
وارد شدن ضربه شدید و محکم به زانو از اصلیترین دلایل شکستگی زانو است که معمولاً بهدنبال حوادثی همچون تصادف رانندگی، ورزش و پرت شدن از بلندی رخ میدهد.
انواع شکستگی زانو
شکستگی زانو را بر حسب محل و شدت شکستگی به چند نوع مختلف تقسیم میکنند.
تقسیمبندی شکستگی زانو بر حسب محل شکستگی شامل موارد زیر است:
شکستگی کشکک زانو
به شکستگی استخوان کوچکی که در قسمت جلویی زانو قرار دارد، شکستگی کشکک زانو میگویند. کشکک بهعنوان محافظی برای مفصل زانو عمل میکند. از این رو بهراحتی دچار شکستگی میشود.
شکستگی کشکک زانو (شکستگی زیر زانو) یکی از رایجترین انواع شکستگیهای زانو است که بهدنبال زمین خوردن و وارد شدن ضربه مستقیم به قسمت جلویی زانو ایجاد میشود.
شکستگی در انتهای ران
انتهای پایینی استخوان ران بهصورت برجستگی بزرگی در آمده است که این نوع برجستگی خود به دو نیمکره در کنار یکدیگر تقسیم میشود. به هریک از این نیمکرهها کندیل میگویند. بین دو کندیل یک فرورفتگی به نام شکاف بین کندیلی قرار گرفته است. این شیار محلی است که باعث میشود استخوان ران با استخوان کشکک یک مفصل تشکیل دهند.
شکستگی زانو در تصادف و در اثر سقوط از بلندی از دلایل رایج شکستگیهای انتهای ران هستند.
شکستگی در ابتدای ساق پا
شکستگی در ابتدای ساق پا میتواند بر اثر ضربات مستقیم و غیرمستقیم ایجاد شود. عموماً این نوع شکستگی بهصورت خردشده یا باز رخ میدهد. مهمترین علامت این نوع شکستگی درد در ناحیه ساق پا است که درد با فشار آوردن به محل شکستگی یا حرکت دادن محل شکستگی بیشتر میشود.
شکستگی بر حسب شدت آسیبدیدگی و جدا شدن استخوانها به انواع زیر تقسیم میشود:
شکستگی ثابت زانو
در این نوع شکستگی، استخوان در محل اصلی خود قرار دارد و تنها تکههایی از آن به اندازه یک تا دو میلیمتر از یکدیگر جدا شدهاند. ترمیم و بهبودی این نوع شکستگی معمولاً سریعتر و راحتتر صورت میگیرد.
شکستگی غیرثابت زانو
در این نوع شکستگی، انتهای استخوانهای شکستهشده از یکدیگر جدا میشوند و حتی در مواردی مشاهده شده است که سطح نرم مفصل زانو نیز آسیب میبیند.
شکستگی خردشده
در این نوع شکستگی، استخوانها به چندین تکه تقسیم میشوند. این نوع شکستگی بهمرور زمان ممکن است به بافتها و پوست اطراف استخوان آسیب بزند.
شکستگی حاد یا باز زانو
شکستگی حاد، یکی از وخیمترین و حادترین شکستگیها است؛ زیرا در آن قطعات شکستهشده استخوان از پوست عبور کرده یا زخم به استخوان نفوذ میکند. بهبودی و ترمیم این نوع شکستگی نیاز به صبر و زمان زیادی دارد؛ زیرا در کنار شکستگی، بافتهای نرم اطراف مفصل نیز آسیب میبینند.
خطر ابتلا به عفونت در این نوع شکستگی بسیار بالا است؛ زیرا در آن پوست بهطور کامل شکافته میشود.
علائم شکستگی زانو
علائم شکستن زانو برحسب نوع آن متغیر هستند اما در تمامی شکستگیها چنین نشانههایی مشاهده میشوند:
- درد شدید در محل آسیبدیدگی (برای مثال در شکستگی کشکک زانو درد بیشتر در ناحیه جلویی زانو مشاهده میشود)
- کبودی و متورم شدن زانو
- بهم ریختن فرم و شکل مفصل زانو
- بیحسی و سوزنسوزن شدن اطراف مفصل زانو
- اختلال در صاف کردن و صاف نگه داشتن مفصل زانو در هنگام بلند کردن پاها
- اختلال در راه رفتن و قرار دادن وزن بدن بر روی پاها
البته از روی چنین نشانهها و علائمی نمیتوان بهدرستی تشخیص داد که آیا علت درد شکستگی است یا چیز دیگری؛ زیرا بیماریها و اختلالات زیادی در زانو هستند که باعث بروز چنین مشکلاتی میشوند. تشخیص دقیق شکستگی به وسیله بررسی تصاویر رادیوگرافی انجام میشود. پزشک پس از بررسی عکس شکستگی زانوی پا، روش درمان را پیشنهاد میدهد.
شکستگی زانو چگونه تشخیص داده میشود؟
از کجا بفهمیم زانو شکسته است؟ پس از مشاهده علائم شکستگی زانوی پا باید برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید. متخصص معمولاً از روشهای زیر برای بررسی زانوی شما استفاده میکند:
سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی
پزشک درمورد علائم ترک زانو، نحوه وقوع آسیب و هر سابقه پزشکی مرتبط سؤال خواهد کرد. او همچنین معاینهای فیزیکی از زانوی شما انجام میدهد و درد، تورم، بدشکلی، دامنه حرکت و پایداری را ارزیابی میکند.
تستهای تصویربرداری
پزشک از تستهای تصویربرداری برای تأیید شکستگی زانو و ارزیابی میزان آن استفاده میکند. این تستها شامل موارد زیر هستند:
- عکس رادیولوژی (x-ray): عکسهای رادیولوژی تصاویر دقیقی از شکستگی زانوی پا ارائه میدهند و اغلب میتوانند شکستگیهای مختلف، محل آنها و هرگونه جابجایی یا ناهماهنگی استخوانها را نشان دهند.
- تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI): امآرآی از میدانهای مغناطیسی و امواج رادیویی برای تولید تصاویر دقیق از مفصل زانو، شامل استخوانها، بافتهای نرم و رباطها استفاده میکند. این تصاویر به ارزیابی میزان شکستگی، آسیبهای مرتبط و شناسایی هرگونه آسیب به ساختارهای اطراف کمک میکنند.
- اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT): در برخی موارد، ممکن است از سیتی اسکن برای به دست آوردن تصاویر دقیقتر از مفصل زانو استفاده شود. اسکنهای CT میتوانند تصاویر مقطعی ارائه دهند و امکان ارزیابی جامعتر شکستگیهای پیچیده را فراهم کنند.
- تستهای اضافی: بسته به شرایط خاص و آسیبهای مشکوک، ممکن است تستهای اضافی مانند سونوگرافی یا اسکن استخوان برای ارزیابی بیشتر مفصل زانو و بافتهای اطراف آن درخواست شود.
درمان سریع شکستگی زانو
انتخاب بهترین روش درمان شکستگی زانو با در نظر گرفتن چنین شرایطی انجام میشود:
- سن بیمار
- میزان فعالیتهای بدنی بیمار بعد از شکستگی
- نوع کار و شغل بیمار
- نوع و شدت آسیبدیدگی
بهترین روشهای درمان شکستگی زانو شامل موارد زیر هستند:
درمان غیر جراحی شکستگی زانو
در صورتی که همراه با شکستگی هیچ گونه جابهجایی در مفصل رخ ندهد، پزشک ارتوپد روش غیرجراحی را به شما پیشنهاد میدهد. روشهای غیرجراحی برای درمان شکستگی زانو شامل موارد زیر هستند:
آتل بستن زانو
خوشبختانه در اغلب موارد، شکستگیهای زانو نیاز به جراحی ندارند؛ از این رو پزشک تنها به وسیله گچ یا بریس اقدام به بیحرکت نمودن مفصل زانو مینماید. گچ یا بریس باعث میشوند پای شما بیتحرک و ثابت بماند و شکستگی هر چه سریعتر بهبود یابد.
دارودرمانی
از دارو در مواردی که شکستگی زانو با دردهایی همراه باشد، استفاده میشود. برای بیشتر افراد استفاده از داروهای مسکن بدون تجویز پزشک همچون استامینوفن کافی است. اما در صورتی که درد زانو به کمک چنین داروهایی تسکین نیابد پزشک مسکنهای قویتر را برای شما تجویز خواهد کرد.
درمان جراحی شکستگی زانو
درمان شکستگیهای باز و خردشده زانو تنها به وسیله جراحی انجام میشود. جراحی برای درمان شکستگی زانو در دو مرحله جااندازی و بیحرکت کردن مفصل زانو انجام میشود که ابتدا استخوان شکستهشده در محل اصلی خود جااندازی شده و سپس به وسیله گچ یا بریس بیحرکت میشود.
البته در مواردی ممکن است جااندازی بهصورت بسته و بدون شکافتن محل شکستگی انجام شود که این کار عموماً به کمک کششها و مانورهای خاصی انجام میشود.
البته همیشه نمیتوان از این روش برای جااندازی استخوان شکستهشده استفاده کرد و پزشک عموماً برای جااندازی شکستگی باز از روش جااندازی باز استفاده میکند. بدین صورت که ابتدا پوست و عضلات روی شکستگی را باز میکند و سپس قطعات شکستگی را در کنار یکدیگر قرار میدهد.
پس از جراحی نیز زانوی بیمار به کمک گچ یا بریس بهمدت 6 هفته بیحرکت میشود.
توانبخشی و بهبودی بعد از شکستگی زانو
بعد از درمان شکستگی زانو چه بهصورت جراحی و چه بهصورت غیرجراحی، بیمار باید تا مدتها از قرار دادن وزن خود بر روی پای آسیبدیده اجتناب کند تا از وارد شدن نیروی اضافی به محل شکستگی جلوگیری به عمل آید. استفاده از عصای زیر بغل بهمدت سه ماه در هنگام راه رفتن به منظور پیشگیری از به وجود آمدن عوارض و مشکلات جوش نخوردن استخوان بسیار اهمیت دارد.
همچنین در این دوران بیمار باید با انجام یکسری اقدامات عضلات ران و زانوی خود را تقویت نماید تا سریعتر به بهبودی دست یابد.
به محض این که توانستید زانوی آسیبدیده خود را بدون احساس درد خم کنید، پزشک اجازه شروع اقدامات فیزیوتراپی را میدهد. این مرحله ممکن است حدود 6 هفته پس از آسیبدیدگی شما باشد.
متخصص فیزیوتراپی برنامهای توانبخشی به منظور کمک به تقویت و انعطافپذیری زانو و عضلات اطراف آن به شما میدهد. فیزیوتراپی همچنین به بازیابی دامنه حرکتی در زانو نیز کمک میکند. تمرینات سبک تحمل وزن مانند بلند کردن پا نیز به تقویت عضلات اطراف زانوی آسیبدیده کمک میکنند.
همچنین پس از این که گچ یا بریس باز شد، پزشک ممکن است اجازه شروع تمرینات را به شما بدهد. این ورزشها به تقویت عضلات چهار سر ران و افزایش دامنه حرکتی زانوی شما کمک میکنند.
در هنگام انجام این تمرینات ورزشی باید مراقب باشید تا در روند بهبودی شکستگی شما دچار مشکل نشود. متخصص فیزیوتراپی و پزشک قادر به ارزیابی نیازهای شما هستند و شما را در انجام مناسبترین برنامه توانبخشی راهنمایی میکنند.
جمعبندی
اگر زانوی شما شکسته است، بهترین کاری که میتوانید انجام دهید این است که در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید تا هر چه سریعتر درمان شما شروع شود. پزشک پس از معاینه، روشهای درمانی غیرجراحی و جراحی را پیشنهاد میدهد. پیروی دقیق از رژیم درمانی و توانبخشی، بهترین راه برای جلوگیری از عوارض احتمالی ناشی از شکستگی زانو است. با صبر و گذشت زمان، میتوانید قدرت و تحرک را برای بازگشت به فعالیتهای عادی خود بازیابید.
منابع
سوالات متداول
شکستگی زانو درد قابل توجهی ایجاد میکند. درد، تیز است و راه رفتن را دشوار یا غیرممکن میکند. همچنین تورم فوراً ظاهر میشود و باقی میماند و بیمار نمیتواند پای خود را خم کند یا وزن خود را روی پای آسیبدیده بیندازد.
مطالب مشابه
هموفیلی میتواند باعث اختلالی مفصلی به نام آرتروپاتی هموفیلیک شود. این بیماری درنتیجه خونریزی مکرر به داخل مفاصل ایجاد میشود که ممکن است پس از آسیب یا بهصورت خود به خودی رخ دهد.
ورزش در آب باعث میشود دامنه فعالیتهای بدنیای که بر مفاصل فشاری وارد نمیکنند، افزایش یابد. شما نهتنها میتوانید با درد کمتری در آب حرکت کنید، بلکه میتوانید تناسب اندام، تعادل، انعطافپذیری و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
عمل کوردکامپرشن لگن، عملی جراحی است که برای درمان استئونکروز مفصل ران استفاده میشود. این روش شامل ایجاد سوراخی بزرگ، یا چندین سوراخ کوچک در استخوان مرده سر استخوان ران به منظور کاهش فشار در استخوان است. این کار امکان افزایش جریان خون را فراهم کرده و کانالهایی برای رگهای خونی جدید ایجاد میکند تا مناطق آسیبدیده مفصل ران را تغذیه کنند. این روش میتواند تخریب استخوان و مفصل ران را کُند یا متوقف کند.
پس از جراحی رباط صلیبی، تجربه مقداری درد طبیعی است. سطوح درد میتوانند بر اساس شرایط فردی متفاوت باشند، اما بهطور کلی، درد خفیف تا متوسط نشان میدهد که بدن در حال بهبودی است. اما درد شدید ، تیز یا دردی که بهجای بهبودی، بدتر شود نگرانکننده است و گاها نشانه عفونت، لختهی خون یا بهبود نامناسب است.
عفونت مفصل لگن وضعیتی جدی است که زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمهای مضر مانند باکتریها، ویروسها یا قارچها به لگن یا بافت استخوانی اطراف آن حمله کنند. این عفونتها میتوانند باعث درد شدید، تورم و سفتی قابل توجهی شوند و حرکت یا استفاده عادی از مفصل لگن را دشوار سازند.
عفونت زانو وضعیت پزشکی جدیای است که اغلب به درمان فوری و تهاجمی نیاز دارد. هنگامی که باکتریها باعث آلوده شدن مایع مفصلی (مایعی که مفصل زانو را روان میکند) میشوند، عفونتی به نام عفونت مفصلی اتفاق میفتد.
آرتریت زانو به التهاب و تخریب غضروف مفصل زانو اشاره دارد؛ غضروفی که وظیفه دارد بهعنوان ضربهگیر استخوانها عمل کند و خم و راست شدن نرم و روان زانو را امکانپذیر سازد.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی) برای لگن، گزینه درمانی ترمیمی است که برای رفع درد و التهاب ناشی از بیماریهایی مانند آرتروز، پارگیهای لابروم، یا سایر آسیبهای بافت نرم طراحی شده است.
تاندونیت لگن، عارضهای التهابی است که تاندونهای اطراف مفصل لگن را درگیر میکند. میتواند منجر به درد، تورم و محدودیت حرکت شود و معمولاً در ورزشکاران و افرادی که حرکات تکراری ران انجام میدهند، مشاهده میشود.
آسیبهای وارده به زانوها میتوانند در اثر رگ به رگ شدن یا پارگی رباطها یا استفاده از بیشازحد از زانو اتفاق بیفتند. زانو بزرگترین مفصل در بدن انسان است. این مفصل، ساق پا را به ران متصل میکند و به شما اجازه میدهد راه بروید، بدوید، بپرید، برقصید و در سایر فعالیتهای روزانه شرکت کنید.